Amosando 1766 resultados

Rexistro de autoridade
Agrupación Cultural Abrente
ABR · Entidade colectiva · Ribadavia, 1969 - 1983

A Agrupación Cultural Abrente constitúese o 8 de novembro de 1969 en Ribadavia. Nos seus inicios acolle un cineclub, mais logo céntrase no teatro.
Nun contexto de recuperación cultural e socioeconómica que existe a partir da década de 1960 en España, entre 1973 e 1980 Abrente celebra as Mostras de Teatro e o Concurso Abrente de Textos Teatrais en Galego, que contribúe para que xurdisen ou se desen a coñecer novos autores. Arredor destas mostras, xorden os autores do grupo Abrente, o primeiro grupo xeracional de dramaturgos profesionais en lingua galega, grupo entre os que destacan os autores Manuel Lourenzo, Roberto Vidal Bolaño e Euloxio R. Ruibal.

Agrupación Cultural O Galo
ACG · Entidade colectiva · 1961.Santiago de Compostela/2019.Santiago de Compostela

A Agrupación Cultural O Galo xorde no ano 1961 en Santiago de Compostela por iniciativa de Mario Orjales Pita, Xulio Maside Medina, Ventura Cores Trasmonte, Salvador García Bodaño, Aurichu Pereira Carballo e Mercedes García Fernández. Non será ata 1962 cando se conformen os estatutos da asociación, cuxa legalización impulsaron Óscar Fernández Refojo, Justo García Díez, Mario Orjales Pita, Salvador García Bodaño e Mercedes García Fernández. A primeira directiva constituirase ao ano seguinte, estando integrada por Xosé María Castroviejo Blanco-Cicerón (presidente), Carlos Herrero Álvarez (tesoureiro), Xusto García (secretario), Antón Santamarina Fernández (vogal) e Xosé Luís Fontenla Rodríguez (vogal). Os cambios na directiva serán sucesivos nos anos seguintes, a excepción da presidencia, que estará ostentada por Xosé Mosquera Stolle durante varios anos. O primeiro acto público desta asociación foi a exposición 20 pintores para a paz, ubicada no Hostal dos Reis Católicos en xuño de 1961. Para a inauguración de dito evento, contouse coa presenza de Vicente Risco, quen pronunciou un discurso titulado “Galicia y la revolución estética”. As actividades que seguirían a esta mostra serían fundamentalmente teatrais (poñendo en escea obras como “As cadeiras” de Ionesco ou “Os vellos non deben de namorarse” de Castelao). Tamén abundaron os recitais poéticos e os concertos (especialmente en colaboración co coro Cantigas e Agarimos e con Voces ceibes). As clases de galego na década dos 60 caracterizaron o quefacer desta organización, impartíndose as mesmas no Instituto Padre Sarmiento e no Colexio Peleteiro. Destacaron ademais as conferencias públicas, moitas delas impartidas por Fernando Mon, o Padre Gándara ou Ricardo Carballo Calero, entre outros. Cabe aludir tamén ao Premio de Teatro Castelao, impulsado polos membros de O Galo animados por Ramón Piñeiro. Celebraríase entre os anos 1963 e 1967, resultando premiados Ángel de la Peña (coa obra “Cando morren os faroles”), Jenaro Mariñas (con “A revolta”) e Xohana Torres (con “Un hotel de primeira sobre o río”). No ano 1966, o premio quedaría deserto, argumentándose a pouca calidade do presentado. Para a dotación económica do galardón (10.000 pesetas), realizábase a coñecida como “Campaña do Peso”, centrada en acadar que 2.000 santiagueses doasen diñeiro. A entrega do premio realizábase nunha cea celebrada no Hostal dos Reis Católicos. Detrás de todas estas aparentemente inofensivas accións de O Galo, atopábanse reivindicacións galeguistas e de liberdade, enmarcadas dentro dun contexto opresivo como era o da ditadura franquista. É por este motivo polo que moitas das actividades organizadas debían ser autorizadas polo Ministerio de Información e Turismo, así como polo Goberno Civil. Non só afectaba este requisito aos actos públicos, senón tamén ás reunións que a xunta directiva celebrase. A traxectoria de O Galo continúa até os nosos días, xa nun contexto diferente, pero mantendo unha dinámica actividade baseada na organización de conferencias, visitas culturais e presentacións de libros.

AE POR XuvGal · Entidade colectiva · 1908-11-10 ata a actualidade

Esta entidade foi creada en novembro de 1908 por un grupo de mozos galegos residentes en Lisboa. Nun primeiro momento querían organizar un rondalla musical. Mais ante a boa acollida da idea no seo da colectividade deciden fundar unha asociación cultural, recreativa e de instrución “Juventud de Galicia”. A primeira directiva desta nova entidade estivo formada por Manuel Álvarez Cobas, como presidente, José Lorenzo Cuevas, vicepresidente, Ramiro Vidal Carrera, primeiro secretario; Marcelino Outerelo Rocha, contador; Emilio Mobilla Rodríguez, tesoureiro, Ramiro Martín y Martín e Francisco Sánchez, como vogais.
En maio de 1910 os socios, reunidos en asemblea xeral, aproban os estatutos regulamentarios cos que se debía rexer a entidade. Aínda que nun primeiro momento a idea era crear unha sociedade recreativa para fomentar a irmandade e solidariedade entre os membros da colectividade galega asentada na capital portuguesa, axiña se amplía o seu radio de acción á instrución como un medio para acadar a integración social e obter mellores oportunidades laborais dos seus membros no país de acollida.
Nos anos 20 e 30 a asociación estaba plenamente recoñecida na vida cultural e social de Lisboa e as súas reunións aparecían referenciadas non só na prensa da colectividade española senón tamén na portuguesa. Á vez que mantiña a súa acción solidaria cos asociados máis necesitados, primaba a súa finalidade recreativa como medio para manter os lazos de unión de todos os emigrantes galegos que alí residían. Periodicamente organizaba festas, xantares e homenaxes a intelectuais e persoeiros destacados tanto galegos como portugueses.
En 1955 crea o conxunto coral e artístico “Anaquiños da Terra” para difundir a música e o baile tradicional galego. As súas representacións teatrais e musicais serven para reafirmar a identidade cultural dos e das galegas residentes no país veciño.
“Xuventude de Galicia”, ao longo destes máis de cen anos de vida, organiza numerosos actividades e festas para os socios como o aniversario social, o nadal, o entroido etc. sen esquecer os eventos culturais arredor da celebración do Día das Letras Galegas ou da cultura portuguesa. Destaca tamén polas súas actividades deportivas coa creación dun equipo de fútbol de grandes triunfos nos anos 50 e 60.
Un dos socios máis xenerosos e implicados no desenvolvemento desta entidade foi o empresario de orixe galega, Manuel Cordo Boullosa quen ocupou varios cargos directivos e que en 1988 doou á entidade un fermoso palacete do século XIX, actual sede social. Este pazo é considerado a casa de todos e todas as galegas que visitan a cidade. Alí organízanse na actualidade as numerosas actividades culturais e recreativas organizadas por esta entidade a beneficio dos e das socias do centro e da sociedade lisboeta en xeral.

Centro Gallego de Hannover
AE-AL-CGHan · Entidade colectiva · 1978 ata a actualidade

Dende o ano 1978 o Centro mantén o firme e decidido compromiso de divulgar a orixe e identidade galegas, desenvolvendo actividades de divulgación da idiosincrasia, cultura e costumes galegas entre os nosos socios, novas xeracións e público en xeral.

Esta entidade constituíuse en 1981 pola iniciativa dos emigrantes galegos residentes en Hannover coa finalidade, recollida nos seus Estatutos, de "o cultivo da lingua, o recordo das tradicións, a arte e a cultura de Galicia co obxectivo de contribuir o enriquecimento da presencia cultural de España no estranxeiro, en espírito de amistade, entendemento e solidariedade cos outros pobos e rexións da Península Ibérica e de todo o mundo. A Asociación aspirará tamén ó máximo entendemento co pobo alemán...".

O idioma oficial do Centro e o galego aínda que os seus Estatutos están redactados en castelán.

No caso de disolución da sociedade, unha vez pagadas as débedas, se houbera beneficios, estes serían doados a unha corporación que “tenga como finalidad promocionar el entendimiento mutuo entre los pueblos” (art. 38).

Conta cunha agrupación formada por 10 gaiteiros e un corpo de baile con 40 compoñentes. Outras das súas actividades recreativas consisten na celebración de festividades como Reis, Antroido ou Fin de ano e a organización de campionatos de xogos de cartas, xadrez e outros xogos de salón. Conta tamén con equipos de fútbol e tenis de mesa. Entre as súas actividades culturais destacan a organización de conferencias sobre Galicia e a celebración do Día das Letras Galegas, do Día do Socio (unha
vez ao mes) e do Día da Patria Galega, entre outras.

Dende 1981 publican como voceiro do centro "Fogar de Breogán", onde informan das diferentes actividades organizadas pola entidade e aparecen escritos sobre a arte, cultura e tradicións galegas.

Club Cultural Español de Cuxhaven
AE-AL-ClubEs · Entidade colectiva · 1980-11-15 ata a actualidade

Esta entidade recreativa e cultural foi creada na cidade alemana de Cuxhaven a finais do ano 1980 por un grupo de emigrantes españois que traballaban na cidade. Organizáronse nun clube coa idea de realizar actividades culturais, folclóricas e recreativas coa intención de non perder o seu idioma, as súas raíces e o seu "eu".

O 28 de novembro aproban os seus Estatutos e o 14 de decembro adquiren a persoalidade xurídica.

Dispoñen dun local alugado, no que contan con un bar, almacén, salón de actos, sala de xogos, oficina e biblioteca. Contan con un grupo de folclore galego e un grupo de teatro, organizan conferencias e cursos, así como festas tradicionais e gastronómicas, bailes, etc.

A meirande parte dos socios do clube son galegos.

Peña Gallega de Munich
AE-AL-PGa · Entidade colectiva · 1978-03-12 ata a actualidade

Esta sociedade de emigrantes galegos residentes na cidade de Munich foi creada o 12 de marzo de 1978. Creouse coa finalidade de dispoñer dun lugar de encontro dos galegos da cidade donde poder desfrutar da mutua compaña, conmemorar as festividades típicas da súa terra natal e organizar comidas de irmandade no nadal.

Os estatutos da Peña foron redactados en galego e neles faise constar que “o idioma oficial será o galego”. No seu artigo 50 establécese que en caso de disolución os seus bens serán doados a algunha entidade benéfica galega.

Pouco a pouco foron realizando actividades culturais como a celebración do Día das Letras Galegas, con ciclos de conferencias, etc. A entidade é membro da Coordinadora Federal das Asociacións Galegas en Alemaña, e como tal participa nos actos e eventos que esta organiza.

Esta entidade tivo recoñecida a Galeguidade pola Xunta de Galicia o 27 de maio de 1981.

Por intermedio desta sociedade o presidente da Xunta regalou en 1983 un cruceiro de granito á rexión de Baviera, que foi colocado nos xardíns do Castelo de Blutenburg, de Munich.

Sociedad Gallega de Sindelfingen
AE-AL-SGa · Entidade colectiva · 1983 ata a actualidade

Esta sociedade foi creada o ano 1983 polos emigrantes galegos residentes en Sindelfingen (Alemaña) cunha finalidade basicamente recreativa e de reunión e apoio dos seus socios tal e como recollen nos seus Estatutos: "El objeto de la sociedad es promover el entendimiento entre los pueblos, en especial entre españoles y alemanes. Sobre todo por medio de conocimientos personales, culturales, de idioma y de historia. De modo especial se preocupará del mantenimiento de lazos culturales y sociales con Galicia, sus gentes y su historia, así como su lengua y cultura. La finalidad de los estatutos se realizará sobre todo por contactos alemanes-españoles, culturales, actos históricos, los cuales puede presenciar cualquiera que apoye las metas de esta sociedad".

Organizan reunións para celebrar festas tradicionais como o Nadal, comidas, excursións recreativas; imparten ademais clases de galego, charlas, sesións de video e música, etc.

Asociación Cultural Casa de Galicia
AE-AN-CaGa · Entidade colectiva · 1994-04-29 ata a actualidade

Esta asociación foi creada por emigrantes galegos que residen en Andorra no ano 1994 baixo os auspicios de Manuel Fernández Boán.

Os seus fins están recollidos nos seus primeiros Estatutos, do mesmo ano:

  • Promover contactos e actividades destiñadas a fomentar o coñecemento da cultura e do folclore dentro do Principado
  • Facilitar a comunicación e contactos culturais entre todos os galegos residentes en Andorra
  • Enriquecer culturalmente á comunidade galega abrindo a súa propia cultura á do Principado sen discriminación de ningunha clase para fomentar a solidariedade cultural entre todos os pobos
  • Ensinar, facilitar e fomentar o coñecemento do folclore e a cultura galegos a través das diferentes actividades que se leven a cabo
  • Fomentar actividades deportivas, recreativas e benéficas que teñan por obxeto a convivencia entre todos os galegos
  • Prestar apoio e orientación ós galegos que, pola súa condición de emigrantes, o necesiten.

O 12 de outubro de 1994 concedéuselles a personalidade xurídica.

Publican a revista "Bolboreta" e organizan diversas actividades de carácter cultural como a celebracións do Día das Letras Galegas, o Antroido, Magostos ou o Día de Galicia; actos festivos como romarías e actuacións folclóricas e culturais e actividades deportivas como a práctica do futbol-sala.

AE-AR-AAHG · Entidade colectiva · Fundada en 1959. Non existe na actualidade pero non temos constancia da data de disolución.

Esta sociedade foi creada por un grupo de xóvenes, descendentes de emigrantes galegos, que desexaban potenciar a cultura e a realidade galega na terra de acollida dos seus pais. Foi creada na sede da editorial "Follas Novas", organización galega que desde Bos Aires difunde o libro galego en toda América. Entre os seus obxetivos pódese citar: os culturais coa edición de libros e organización de cursos sobre xeografía, historia, arte, literatura e economía galegas. Tamén queren crear un grupo de teatro vocacional con raigame galego.
Entre os seus membros estaban Antonio Pérez Prado (que foi presidente da entidade), José M. Reynoso e Alberto Abalo.
En 1960 organizan ciclos de estudos e debates sobre obras galegas como "Sempre en Galiza" e cursos de lingua galega, un deles impartido por Eduardo Blanco Amor.
En 1962 publican como voceiro social a revista Alen-Mar, que foi dirixida por P. López Romero.

AE-AR-ABC · Entidade colectiva · 1922-08-26 ata a actualidade

Esta sociedade foi fundada o 26 de agosto de 1922 baixo o nome de "Sociedad Agraria y Cultural de los Hijos del Partido de Corcubión", polos emigrantes do partido xudicial de Corcubión residentes na capital arxentina. Os seus primeiros estatutos foron aprobados na Asamblea social do 24 de marzo de 1923, recollendo as súas finalidades principais:
"Capítulo I: Art. 2º: son sus fines: a) propender por todos los medios al mejoramiento agrario de aquella parte de Galicia; b) procurar asimismo la creación de escuelas de instrucción primaria, industriales y de artes y oficios, tendiendo al mejoramiento de las existentes, creando premios y estimulando todo aquellos que esté comprendido en el orden cultural; c) proteger a sus asociados y cuidar de su mejoramiento físico, estableciendo todo lo que conduzca a este fin, sin descuidar la asistencia médica, cuando sus medios se lo permitan y llegando a establecer una sal de primeros auxilios (...)".
Dende a súa fundación manteñen un labor en pro da beneficencia e da cultura dos seus asociados. Destacan no seu labor a favor da educación dos nenos deste partido xudicial, chegando a construír catro escolas nas parroquias de Estorde (Cee), Nemiña (en Muxía), en Pasarela (en Vimianzo) e en Suarriba (Fisterra).
O 26 de agosto de 1925 sae o primeiro número da revista "Alborada", órgano oficial da asociación, coa pretensión de que se convertise no voceiro das súas aspiracións colectivas e de recoller canto de interese xeral acontecese na súa comarca natal. Actualmente segue a editarse.
Contan cunha sede social en propiedade dende 1930, onde funciona a secretaría social; e en 1940 mercaron dous terreos onde instalaron o seu recreo social, para organizar reunións e festas para os asociados.
Na actualidade están centrados nas actividades recreativas, deportivas e culturais, ademais dalgunhas actividades benéficas que realizan segundo as súas posibilidades, colaborando co Hogar Gallego de Domselaar. Asesoran gratuítamente aos socios e membros da colectividade no referente a trámites consulares, pensións, bolsas, campamentos ou axudas especiais.

AE-AR-ACaG · Entidade colectiva · 1933-09-21 ata a actualidade.

O 20 de setembro de 1918 creouse unha entidade baixo o nome de "Casa de Galicia de Buenos Aires" coa finalidade de acadar solidariedade, cultura, arte e recreo para os seus socios, así como reivindicar e valorar a galeguidade na Arxentina.
Esta entidade sufriu unha escisión dun grupo de socios disconformes coa política da directiva no ano 1927, que pasan a crear unha nova sociedade chamada "Nueva Casa de Galicia".
Tras un periodo de crise, en 1933 hai unha refundación da entidade, baixo os auspicios de Manuel Rigueira Montero, primeiro presidente, Domingo González, Emilio Monelos e José Maceira entre outros.
Esta entidade centrase en fins culturais e recreativos. En agosto de 1935 sae o primeiro número do seu voceiro social, a revista "Casa de Galicia", que ten carácter mensual; en 1944 publican ademais a revista "Airiños".
No ano 1954 mercan un campo recreativo que chaman Airiños, para reunirse todos os socios e organizar festas. Finalmente en 1974 mercan un edificio na rúa San José, da capital porteña, que converten na súa sede social.

AE-AR-ACar · Entidade colectiva · Non coñecemos a data exacta de creación pero existe en 1939. Desaparece en 1963.

Esta sociedade de axuda mutua e recreativa foi fundada nos anos 30 do pasado século polos naturais do concello de Carral. En xullo 1939 participou na homenaxe, que a colectividade galega de Bos Aires lle fai a Rosalía de Castro, con motivo do centenario do seu nacemento, celebrando un gran festival o día 24 de xullo no Teatro Avenida da capital porteña.
En 1947 publican como voceiro social a revista "Carral".
En setembro de 1963 os socios reunidos en asemblea xeral aproban a súa disolución para integrarse no Centro Coruñés de Buenos Aires.

AE-AR-ACoi · Entidade colectiva · 1906-10-14 ata a actualidade.

Esta asociación de emigrantes foi creada tras a fusión das sociedades "Hijos de Ois" e "Hijos de Coirós" co fin de xuntar esforzos para lograr os seus fins: dar protección e instrución aos seus veciños na terra natal.
Entre os seus fundadores podemos citar a Andrés Bugallo, Pedro Vázquez, quen foi o seu primeiro presidente tras a fusión, Pedro Vara ou Manuel Bugallo.
O lema da entidade foi "la instrucción es la base de la familia, del bienestar y la felicidad".
Os seus primeiros fins foron de carácter mutualista, pero a partir de 1912 cambiaron de obxectivos primando a idea de propagar a cultura e lograr unha maior preparación dos futuros emigrantes do seu pobo natal. A súa finalidade pasou pois a a ser instrutiva e cultural, aprobando en asemblea a creación no seu concello dunha escola que respondese á necesidade de alfabetizar e preparar aos nenos para o seu futuro.
Dende 1913 comezan a enviar regularmente cartos para a construcción dun edificio escolar no seu pobo. En 1919 mercan un local que foi usado como escola para os nenos da parroquia, que eles manterán económicamente.
No seguinte ano mercan unha casa no lugar de Chás (Coirós), no que se instala unha escola e vivenda para os mestres. Esta edificación está rodeada dun amplo terreo cunha superficie de 6.400 m2, que destinan a xardíns e canchas de xogos deportivos para a mellor educación física e moral dos alumnos. O colexio foi inaugurado en 1924. Dende Arxentina, a entidade crea un fondo de reserva para o funcionamento da escola.
Nas actas de 1925 recóllense os novos propósitos sociais como son a creación dunha Escola de Artes e Oficios e de preparación agrícola, e un campo deportivo.
Dende xaneiro de 1924 publican a revista "Nuestra Obra" como órgano oficial da sociedade.
En 1941, apróbase uns novos Estatutos sociais que seguen a rexir a sociedade na actualidade. Así pasa a ter unha novas finalidades centradas no mutualismo e nas actividades recreativas: socorrer aos asociados nos casos de morte ou necesidade, mediante a formación dun fondo común procedente das cotas sociais; fomentar e estreitar os lazos de unión e amizade entre todos os asociados, organizando a tal fin reunións sociais e actos culturais e soster relacións de amizade coas asociacións de igual índole.

AE-AR-AGJ · Entidade colectiva · Creación: 1967-03-22

Grupo constituído no seo do Centro Gallego de Buenos Aires, formado polos membros máis novos dunha das faccións en liza pola presidencia desta institución.
Ademais da defensa dun programa político marcadamente nacionalista, dedicouse a organizar actividades culturais e recreativas.

Ateneo Curros Enríquez
AE-AR-ATCur · Entidade colectiva · 1931-04-14. Non coñecemos cando queda disolta.

Esta entidade é en realidade a sección cultural da Federación de Sociedades Gallegas de la República Argentina. Foi creada en 1931 para xestionar e planificar todas as actividades culturais levadas a cabo por esta federación e polas sociedades que a integran.
Nos anos 50 crea unha biblioteca federal como centro de cultura para todos os socios federados, iniciando unha labor cultural cos seguintes puntos: "1º- lectura comentada con debates; 2º- cursos de preparación e formación para os socios; 3º- empréstimos de libros a domicilio; 4º- organizar conferencias sobre temas científicos e literarios".
Tamén crea unha escola de teatro para a colectividade emigrada.
Todos os anos conmemora o Día de Galicia, lembrando aos mártires galegos, e organizando un ciclo de conferencias, funcións de teatro, torneos deportivos etc.

AE-AR-Ali · Entidade colectiva · Creada en 1926-02-20, en 1943 desaparece como tal ao fusionarse con outras entidades para a creación do Centro Lucense de Buenos Aires

Esta sociedade foi creada o 20 de febreiro de 1926 en Bos Aires, polos emigrantes residentes alí, e naturais da comarca de Sarria. Entre os seus fundadores pódese citar a Enrique Díaz, Eduardo Núñez, Julio Martínez, José Lago, Luis López, Constantino Núñez, Casto Olmos, Antonio García, Benedicto Darriba, Manuel López, Rafael López, Demetrio Díaz e Vicente Rivas.
Esta sociedade instrutiva e mutualista, tiña entre as súas finalidades: fomentar o espíritu de sociabilidade entre os socios e as súas familias, mediante actos e reunións que serviran de expansión e fraternidade; velar polos asociados, emprestándolles axuda moral e material, dedicando a maior atención aos enfermos e necesitados; dar a coñecerse en Galicia, a fin de que os seus veciños coñecesen qué podían obter da entidade que "los recibirá fraternalmente y orientará facilitándoles trabajo y prestándoles la ayuda pecuniaria que precisen".
O 10 de decembro de 1942 aproban en asembleia xeral de socios a súa disolución para integrarse nunha nova entidade que englobaría ás sociedades de emigrantes da provincia de Lugo, o "Centro Lucense".

Asociación Villagarcía de Arosa
AE-AR-AsVillag · Entidade colectiva · 1933-07-09 ata a actualidade.

Esta sociedade mutualista e recreativa foi creada por un grupo de emigrantes naturais do concello pontevedrés de Vilagarcía de Arousa, residentes na Arxentina e fundada baixo o nome de CÍRCULO DE VILLAGARCÍA DE AROSA, o 9 de xullo de 1933. Entre os seus fundadores destacan Domingo Antonio Ramos e Julio Quiteiro. O seu obxectivo principal era manter a unión entre os seus paisanos e conceder axudas aos socios máis necesitados. Teñen tamén actividades recreativas e de esparcimento.

No ano 1943 os socios votan polo cambio de denominación da entidade pasando a chamarse SOCIEDAD DEL AYUNTAMIENTO DE VILLAGARCÍA DE AROSA que integra a todas os emigrantes naturais desa comarca. Dende 1944 ata 1952 non temos noticia de que teña actividade. Xa no 1952 no libro de Asambleas de Socios aparece especificado que se produce unha segunda época constando como unha refundación da mesma baixo a comisión directiva presidida por Domingo Antonio Ramos e Julio Quinteiro.

En asemblea xeral ordinaria do 14 de setembro de 1991 se decide o cambio de denominación da sociedade, que pasará a denominarse ASOCIACIÓN VILLAGARCÍA DE AROSA e a funcionar con carácter de personería xurídica dende o 2 de febreiro de 1993.

Banco Español del Río de la Plata
AE-AR-BEsp · Entidade colectiva · 1886. Non existe na actualidade.

Esta entidade financieira foi fundada por un colectivo de banqueiros e comerciantes españois instalados no Río da Prata (Arxentina, principalmente, pero tamén Uruguai) e que intentaban atraer os aforros dos milleiros de galegos e españois emigrantes en América.
En moitos casos participou activamente en numerosos actos e proxectos da colectividade para recaudar cartos en pro dos máis necesitados.

Banco de Galicia y Buenos Aires
AE-AR-BGBA · Entidade colectiva · 1905. Non existe na actualidade

Entidade financieira que foi fundada por un grupo de empresarios de orixe galega para atraer os aforros dos emigrantes galegos que vivían e traballaban na Arxentina. Tamén, como non, aos aforradores e inversores nativos do país.
Teñen sucursais nas principais cidades americanas e mesmo en Galicia.

Centro del ayuntamiento de Samos
AE-AR-CASam · Entidade colectiva · 1927-02-10 ata 1943-01-09, ano no que se fusiona con outras entidades para crear o Centro Lucense de Buenos Aires

Esta sociedade foi creada polos naturais do concello lucense de Samos, residentes na capital arxentina, cunha finalidade instrutiva: a súa idea era fundar unha escola na súa terra natal. Para iso celebran varios banquetes e festas, co fin de recadar fondos. Finalmente non temos constancia de que acadaran este obxectivo.
Entre os seus fundadores pódese citar a Camilo Regueiro, que foi o primeiro presidente da entidade, José M. Fernández, Ramón Gómez, José Vilela, José Villanueva, Manuel L. Valladares entre outros.
Durante a súa existencia van primar as actividades recreativas e de axuda mutua entre os socios.
Finalmente en 1942 aproban en asemblea xeral a súa fusión con outras entidades de lucenses, para crear o centro provincial, Centro Lucense de Buenos Aires.

Centro Bergondo y sus contornos
AE-AR-CBer · Entidade colectiva · 1929

En 1924 os emigrantes naturais de Bergondo que residían en Nova York fundan unha sociedade instrutiva co obxecto de construír no seu pobo natal un centro escolar que axudara á xuventude a prepararse para o camiño "tenebroso" da emigración, ao que, segundo eles, a maioría dos seus veciños estaban destinados.
No ano 1929, baixo o patrocinio da sociedade de Nova York, xúntanse os veciños residentes en Bos Aires e fundan esta entidade tamén cos mesmos fins.
A entidade arxentina achegará algunhas doazóns para facer realidade o sono dos emigrantes bergondenses en Estados Unidos. O 12 de xullo de 1936 inaugúrase un edificio escolar no lugar da Senra. Aos poucos días estala o conflito da guerra civil e o edificio foi expropiado e ocupado primeiro polo exército e despois pola SEU.
Desparecida esta entidade, a súa homónima americana, que nunca renunciara á súa titularidade, inicia en 1969 unha campaña, nos medios de comunicación e ante os organismos estatais, para recuperar o seu patrimonio. Despois de trinta anos de xestións infrutuosas, ceden a súa titularidade ao concello de Bergondo co compromiso de levar a cabo a súa reconstrución e de convertelo nun centro sociocultural a beneficio da vila de Bergondo. Finalmente, o edificio volve ser inaugurado o 28 de abril de 2007 como centro sociocultural.

Centro Betanzos
AE-AR-CBet · Entidade colectiva · 1905-12-10 ata a actualidade

Xa a fins do século XIX moitos dos betanceiros residentes en Bos Aires reuníanse na zona do vello Palermo para celebrar as festas patronais de San Roque. Estes encontros impulsaron a necesidade de encauzar por medio dunha institución a solidariedade cara aos paisanos que quedaban na súa terra ou aos que emigraban cara estas terras totalmente desprotexidos. A súa fundación oficial data do 10 de decembro de 1905 e xa nos seus estatutos recollen como fin primordial estreitar os lazos de unión entre todos os nativos de Betanzos e o seu partido xudicial que residían na Arxentina, así como manter relacións de amizade coas sociedades galegas en Galicia e fóra dela.
Entre os seus obxectivos destacan ademais fomentar a axuda entre os socios, sexa proporcionando traballo ou outra ocupación, de acordo ás actividades de cada un e prestar toda axuda material e moral; atender, amparar, defender e repatriar aos betanceiros necesidos, cos recursos do centro; celebrar veladas literario-musicais, reunións sociais deportivas, festas campestres e toda clase de xogos lícitos, para a expansión dos socios e das súas familias; contribuír á maior cultura e instrución dos asociados, organizando conferencias instrutivas, creando unha biblioteca e salas de lectura de publicacións rexionais, nacionais e extranxeiras.
O seu lema foi "Por Betanzos, a cultura e a solidariedade entre os seus fillos".
Pouco despois da súa fundación comeza a editar unha revista social, titulada "Betanzos", cunha tirada de 11.000 exemplares e que aínda hoxe se segue a publicar. Tamén publica outras revistas como "Nueva Historia", editada pola subcomisión xuvenil do centro e colabora con outras institucións para a edición de "Nueva Galicia"; así como numerosos folletos e memorias sociais.
Esta entidade estivo tradicionalmente moi vinculada coas ideas de esquerdas e amosou sempre o seu apoio a IIª República española e ao nacionalismo galego, vinculándose a ela persoeiros destacados como Castelao (presidente honorario), Ramón Suárez Picallo, Antón Alonso Ríos, Elpidio Villaverde, Andrés Beade Dopico, Osvaldo Dans Varela, etc.
En 1950 crea un grupo de baile e danza "César Quiroga", formado por 22 bailaríns e un corpo de gaitas "Sementeira" e en 1952 forman a coral "Os Rumorosos" e un conxunto de gaiteiros "Betanzos", que actuou con grande éxito nas festas da colectividade deses anos. No ano 1975 comeza a funcionar unha escola de danzas.
Moitas das súas actividades recreativas e culturais están centradas na celebración das súas festas de agosto, creando no ano 1970 a Iª Semana de Betanzos en Buenos Aires, con exposición de pinturas, mostras do libro galego, festivais folclóricos e a edición dun xornal.

AE-AR-CBri · Entidade colectiva · 1941-07-17 ata 1943, ano no que se fusiona con outras entidades lucenses para crear o Centro Lucense

En 1941 un grupo de emigrantes naturais da Terra Chá, e residentes en Bos Aires, deciden fundar unha entidade co obxectivo de "reunirse y protegerse mutuamente entre los amigos y conodios de hace muchos años, que por razones ajenas a su voluntad se encuentran distanciados y con el fin de materializar este propósito se crea esta sociedad".
Desaparece en 1943, ano no que se fusiona con outras sociedades de emigrantes da provincia de Lugo en Bos Aires, formando o Centro Lucense.

Centro Coruñés de Buenos Aires
AE-AR-CCoru · Entidade colectiva · 1943 - 1979, ano no que se fusiona cos outros centros provinciais e crean o Centro Galicia, existente na actualidade

Este centro foi creado en 1943, pero nos seus estatutos sociais aparece como data fundacional o ano 1926, tomando como esta data da creación do primeiro "Centro Coruñés" xa desaparecido e que tivo varias refundacións durante estas dúas décadas. Finalmente o ano de 1943, baixo os auspicios de Julio Smith e Juan F. Longueira, foi fundado como un clube deportivo, co fin principal de practicar o fútbol.
En 1950 desaparece tras a súa fusión co "Círculo Provincial Coruñés", dando lugar a unha nova sociedade chamada "Centro Provincial Coruñés". En 1963 volve a fusionarse co "Lar Bergantiñán" e a "Sociedad del Ayuntamiento de Carral", pasando de novo a chamarse "Centro Coruñés". En 1974 fusiónase co "Centro Pontevedrés" para formar a "Asociación Gallega de Buenos Aires". Finalmente en 1979, xunto co "Centro Lucense" e o "Centro Orensano", constitúen o "Centro Galicia de Buenos Aires".

Centro Friolense
AE-AR-CFri · Entidade colectiva · 1932-04-00 ata 1943-01-09, ano no que se fusionou con outras entidades de emigrantes lucenses para crear o Centro Lucense de Buenos Aires

Este Centro foi creado como un medio de unión, expansión, instrución, e de axuda moral e material para os seus asociados, todos eles emigrantes naturais do concello lucense de Friol e residentes na Arxentina.
Entre os seus fundadores pódese citar a: Jesús Vigo (primeiro presidente da entidade), José Morandeira, Maximino López, José Varela, Ramiro Sanjurjo, Cipriano Vigo, Domingo Losada, Enrique Vigo, Antonio Boca, Antonio Arias, Celestino Vigo, Lino Ares, Angel Pereira, Manuel Duro e Rudecindo González
En 1936 esta sociedade aprobou por unanimidade en asemblea de socios conceder a cantidade de $500 a total beneficio da Cruz Roja Española para contribuír así "a mitigar el dolor de los miles de compatriotas que actualmente sufren las consecuencias del momento trágico por el que atraviesa la afligida patria".
Esta sociedade desparece tras a súa fusión co "Centro Lucense".

Centro Gallego de Avellaneda
AE-AR-CGAv · Entidade colectiva · 1899-10-22 ata a actualidade

O Centro Gallego de Avellaneda foi fundado o 22 de outubro de 1899 a instancias entre outros de Antonio Paredes Rey, Manuel Golán, Lino Pérez, Cándido Vallejo, Isidoro Alonso, Ramón Salgado, Modesto Pérez, Modesto Beyro, Isidro Alonso, Andrés de Paylos, Manuel Meaños, José Farina, Pastor González, Generoso Dávila, José Santos Boo, José Figueira, Manuel Dorrego "dando así una prueba más de muestra cultura y para conservar en nuestro corazón el cariñoso recuerdo de nuestra amada Galicia". En 1916 aproban ademais a mutualidade para axudar economicamente aos socios necesitados ou enfermos ou ás familias en caso de falecimento.
Xa nestas datas contan cunha prestixiosa orquestra, un coro, un conxunto teatral e un conservatorio de música, cunha actividade cultural moi destacada.
En 1919 contan cun Instituto Cultural para os socios e os seus fillos, donde imparten clases de solfeo, piano e violín; corte e confección; labores; aritmética razonada; instrucción primaria; caligrafía; debuxo natural, lineal e ornamental; francés; teneduría de libros.
Esta sociedade recreativa e cultural recolle nos seus estutos de 1939 os seus fins sociais: "o recreo, a instrucción civil e moral, a beneficencia e a protección mutua entre os seus asociados baixo o precepto "uno para todos, todos para uno".
Entre os anos 1919 e 1927 fan varias doazóns para subvencionar a Biblioteca América, a Real Academia Galega e para erixir unha estatua a Rosalía de Castro; tamén contribúen economicamente na campaña da edición do Libro Escolar Gallego (en 1929) e para o sanatorio antituberculoso da Lanzada.
Dende 1975 ata 1985 pasaron por graves problemas administrativos e económicos, que fixeron temer a súa desaparición. En 1999 cumpriron cen anos, convertíndose na entidade galega máis antiga existente en Arxentina.
Actualmente desenvolven actividades socioculturais e recreativas, cursos de capacitación profesional para os socios. Celebran as festas galegas como o Día do Apóstolo Santiago, cun tradicional xantar entre todos os socios; o Día das Letras Galegas, etc. Tamén realizan actividades deportivas e en 1991 inauguraron unha Escola de Psicoloxía Social, con asesoramento gratuíto para todos os galegos; tamén teñen un consultorio de asesoramento notarial e xurídico.
Contan cunha biblioteca con 1734 volumes que está aberta polas tardes ó público.

Centro Gallego de Azul
AE-AR-CGAz · Entidade colectiva · 1992-09-19 ata a actualidade

A idea da creación dun centro galego na cidade de Azul xorde tras unha reunión no local da Cruz Roja desta localidade. Na reunión participaou un grupo de galegos que decidiron constituír un centro onde se puidesen reunir os emigrantes galegos e tamén arxentinos, interesados en organizar actividades culturais e sociais. A súa fundación oficial efectuouse o 19 de setembro de 1992 sendo o seu primeiro presidente Manuela Carmen Alonso Méndez.
Xa dende os seus inicios deciden crear un grupo de baile e un programa de radio.
O centro carece de sede social propia, realizando os actos sociais en lugares ofrecidos por outras institucións; ten alugada un despacho/sala onde está instalada a súa biblioteca denominada "Dr. Leopoldo Laperta" e un salón onde ensaia o grupo folclórico.
Segundo os seus estatutos as súas finalidades son: realizar labor cultural, social, recreativo, deportivo e de apoio recíproco entre os seus asociados; exaltación de Galicia polos seus valores humanos, materiais e morais; promover, difundir e subvencionar a cultura galega e arxentina polos medios ao seu alcance; organizar conferencias, cursos e actos para o maior desenvolvemento cultural e educativo dos socios.

Centro Gallego de Buenos Aires
AE-AR-CGBA · Entidade colectiva · 1907-05-02 ata a actualidade

Esta institución foi creada por un grupo de emigrantes galegos co fin primordial de brindar protección médica e social aos seus coterráneos. Tras unha homenaxe feita en honor ao finado compositor Pascual Veiga na cidade de Bos Aires o 31 de outubro de 1906, a prensa da colectividade lanza a idea de fundar un centro similar ao da Habana ou Madrid, para que axudase a todos os galegos necesitados da Arxentina. Uns días despois o "Centro Vigués" lidera esa proposta e coa axuda do "Orfeón Coruñés", "Orfeón Mindoniense" e "Orfeón Gallego Primitivo", apróbase a creación dun "Centro Gallego". Encabezada por Antonio Varela Gómez e Julio de la Cuesta, créase unha comisión que o 21 de xullo aproba os primeiros estatutos da nova entidade, con sede nun pequeno local alugado, sito na rúa Estados Unidos, no que se instala un consultorio médico e onde se impartían clases nocturnas de alfabetización.
No ano 1911 acometeu a reforma dos estatutos, quedando dende entonces implantada a mutualidade; con este cambio nos fins sociais aumenta de maneira considerable o número de socios. Conxuntamente estabelece os servizos fúnebres, de asesoramento xurídico e a farmacia social. O crecemento da entidade levou a buscar un edificio maior e en 1917 mercan por subscrición popular dos socios, un edificio na avenida Belgrano, un palacete que aínda hoxe é a súa sede social.
O 9 de decembro de 1933 manifesta publicamente o seu apoio á autonomía galega, apoio que reitera en xuño de 1936: "... teniendo en cuenta que la Autonomía de Galicia no es un asunto político, sino eminentemente patriótico; consecuente con la posición fijada al respecto y fiel al precepto estatutario que dispone: "secundar eficazmente toda acción progresista que se inicie en bien de Galicia".
No ano 1969, crea o "Instituto Argentino de Cultura Gallega", a través do cal se realiza unha intensa actividade coa publicación de libros que en Galicia estaban prohibidos, organización de conferencias e diversos actos a prol da lingua e da cultura galegas.
Na actualidade esta institución con máis de 30.000 asociados pasa por unha grave crise económica, debido tanto a precariedade da economía arxentina como a mala xestión dos fondos da entidade. A grande maioría dos seus socios son xente de avanzada idade, que precisan atención médica constante e que coas súas cotas (moitas das cales non poden pagar) non poden manter as actividades sanitarias, primordiais na actualidade. As axudas das institucións galegas como a Xunta só serven para paliar o grave déficit do centro e parecen non poder salvar a institución da endémica situación de crise que vive dende os anos 90 do pasado século.

Centro Gallego de Campana
AE-AR-CGCamp · Entidade colectiva · 1912-07-05 ata a actualidade

Este centro foi creado o 25 de xullo de 1912 por membros da colectividade galega residente en Campana coa finalidade de ter un lugar propio no que reunirse e axudarse mutuamente.
A súa directiva fundacional estivo integrada por: Edelmiro Madernas, como presidente; vicepresidente, Rosendo González; secretario José Losada; tesoureiro, Manuel Rumbo; e como vogais: Nicasio Alvarez, Baldomero Boquete, Ernesto Fernández, Manuel Seoane, Enrique Calvo, José Riveira, Fidel Nogueiras, Cándido Urisi, Andrés Rumbo, José Vázquez, Manuel Figueiras, Francisco Calvo.
Nos primeiros anos da sociedade predominaron as actividades recreativas: bailes, paseos, romarías, obras teatrais, etc. para recadar fondos e conseguir a propiedade da súa sede social.
Actualmente domina a súa faceta mutual: atención á saúde dos asociados, á que adican o 99% dos fondos, contando dende 1917 coa cobertura sanitaria do Hospital Español da cidade.

Centro Gallego de Córdoba
AE-AR-CGCord · Entidade colectiva · 1918-07-12. Non temos constancia de que exista na actualidade

Este centro foi creado por un grupo de emigrantes galegos residentes na cidade arxentina de Córdoba, seguindo os pasos do Centro Gallego de Buenos Aires.
Entre os seus promotores podemos citar a Juan Pérez de Santiago e Carlos C. Quiroga, que ocuparon diversos postos nas primeiras directivas da entidade.
En 1922 aproban os seus estatutos sociais nos que describen o centro como: "una sociedad de carácter regional, cuyos fines son: cultura, recreo, sport, arte y protección mutua, para lo cual procurará:
a) propender en grado superlativo a fortalecer los vínculos de confraternidad hispano-argentina; b) defender a sus asociados cuando sus derechos fueren vulnerados; c) difundir por todos los medios que se consideren eficaces, el conocimiento de Galicia y todo lo que a ella enaltezca; d) organizar festivales, reuniones familiares, bailes, deportes y toda clase de juegos para distracción de los socios y sus familias; e) fomentar las bellas artes en general (con preferencia las de carácter regional) instituyendo cuando fuere menester premios con este objeto; f) propagar, valiéndose de todos los medios que se juzguen convenientes, los fines que la asociación persigue; g) facilitar trabajo, a aquel socio que sin tacha fuere despedido por causas ajenas al cumplimiento de su deber, y a aquellos que, por otro motivo lo necesitasen, siempre que demuestren competencia y conducta ejemplar; h) establecer clases de enseñanza en general; i) proporcionar asistencia médica y cuando fuere menester (siempre que los fondos lo permitan) medicamentos, subsidios y repatriación a todo socio falto de recursos que de ello necesitare; k) crear un fondo de beneficencia para socorrer a los asociados y a todo gallego que por razones no previstas en estes estatutos necesitasen amparo".
En 1920 comeza a editar como voceiro social a revista "A Terra", para "llevar al hogar de los estimables consocios una publicación de carácter regional, que reproduzca fielmente el sentir de la vida en el terruño, en todos sus aspectos y que, teniendo lazos de amistad fraternal entre todos aquellos que nos acompañen sirva a la vez de portavoz de las sanas ideas que auspicie nuestra Sociedad, representativa de altiva y noble raza gallega".
En 1922 aparecen noticias na prensa de que organizan veladas literario-musicais, banquetes de fraternidade, festivais musicais, xantares, etc. Conta cunha academia de música a precios "módicos" para os socios e os seus fillos; e un orfeón coral baixo a dirección do pianista Segundo Pagés Rosés.
Ademais dispón dunha oficiña de traballo para axudar aos socios e dun servizo médico.
Ten unha sección de deportes, cun equipo de corredores.
Realiza ao longo dos anos diversos envíos de cartos á Cruz Roja Española, cunha postulación anual no seu local social e tamén están subscritos á "Biblioteca América".

Centro Gallego de Santa Fé
AE-AR-CGFe · Entidade colectiva · 1919-10-05 ata a actualidade

Este centro foi creado por un grupo de galegos residentes en Santa Fé (Arxentina), na casa de Gerardo e José Pérez, co fin de reunirse e axudarse mutuamente. Primeiramente tiveron a súa sede no barrio de Candioti Sur, pero grazas aos esforzos dos socios conseguiron construír unha sede social da súa propiedade na Avenida Galicia nº 1357.
Centra as súas actividades na celebración do Día da Galicia e do seu aniversario social, a organziación de reunións mensuais de camaradería, con bailes e banquetes, etc.; tamén realiza actividades deportivas. En 1987 crearon un grupo de gaitas e máis tarde un conxunto de baile tradicional chamado "Andoriñas".
Esta entidade tivo unha crise institucional, pola elevada idade dos seus socios e a falta de novas incorporacións, que fixo que en 2010 parase a súa actividade societaria e o edificio quedase abandonado.
En 2012 un grupo de descendientes e naturais de Galicia, reuníronse para iniciar o proceso de normalización da entidade e proxectar a recuperación do edificio. Para iso contaron co apoio da municipalidade de Santa Fé e tamén da Xunta de Galicia.
Hoxe en día volven a reunirse na súa sede social para realizar actividades recreativas e culturais.

AE-AR-CGJub · Entidade colectiva · 1992-03-18 ata a actualidade

Esta asociación foi creada por emigrantes galegos cunha finalidade eminentemente asistencial para os connaturais de maior idade que poidesen precisar de axudas económicas ou médicas.
Entre os seus fundadores destacan Ramón Valcarce (primeiro presidente social), Perfecto Marcote, Beatriz Ferreira, Manuel Gerpe, Florentino Brión, Ana M. Espada, Blas Pin, Ernestina Estévez, Guillermina Espada, Francisco Marcote, Ramón Domínguez, Victor Insua, Juan Lires, Delmira Pereira, Carmen Castro e Francisco Canosa.
Segundo os seus Estatutos a súa finalidade é agrupar a jubilados e pensionados para propender a millora na súa calidade de vida. Entre as súas actividades destaca a axuda asistencial aos galegos xubilados que non teñen recursos, e dar información e asesoramento sobre todo tipo de trámites relacionados coas axudas e pensións que conceden o goberno español e a Xunta de Galicia.
Tamén realizan diversas actividades culturais e recreativas coa celebración de dous bailes anuais, encontros de camaradería, "con usos e costumes galegos".

AE-AR-CGMar · Entidade colectiva · 1952-07-01 ata a actualidade.

Este centro foi fundado na cidade arxentina de Mar del Plata, por un grupo de galegos residentes na cidade, liderados por Manuel Rego, socio número un da nova entidade e primeiro presidente social.
Un das súas tarefas máis importante foi construír unha sede social propia, edificio que inauguran en 1973.
Na actualidade este centro conta con preto de 2500 socios e ademais das actividades recreativas e mutualistas para os asociados, colabora co "Instituto Argentino de Cultura Gallega" na organización de diversas actividades culturais para fomento e difusión da cultura galega en Mar del Plata.
Dispón dunha nutrida biblioteca social chamada "Rosalía de Castro" e conta cunha escola de gaitas e de baile infantil e xuvenil e un conxunto de baile galego que actúan nas diversas celebracións da colectividade.

Centro Gallego de La Plata
AE-AR-CGPla · Entidade colectiva · 1949-08-10 ata a actualidade

Este centro foi creado por un grupo de tranviarios de orixe galega residentes en La Plata, Berisso e Ensenada, nacendo esta idea nun tranvía da líña 4, entre o seu conductor Serafín Rodríguez e o garda Gumersindo Domínguez, ambos nados en Ourense.
Nos seus primeiros estatutos de 1956 recoñecen como finalidade principal da institución organizar actividades culturais (conferencias, recitais, cine, etc.), deportivas e recreativas, como a celebración do Día de Galicia ou o aniversario social.
Conta cunha escola de baile para nenos e xóvenes, que ademais reciben clases de gaita e pandereta; os socios crearon un grupo de baile e música tradicional chamado "Xeito Novo" e cun grupo folk-celta chamado da mesma maneira. Tamén creou un grupo de "danzas españolas, folclore argentino y gallego", composto de 25 persoas.
Ten tamén unha finalidade benéfica, coa creación dun servizo de urxencia médico gratuíto para os socios.

AE-AR-CGRos · Entidade colectiva · 1956-11-05 ata a actualidade

O actual Centro Gallego de Rosario foi fundado pola fusión en 1956 do antigo "Centro Gallego" e a "Asociación de Saviñao y sus contornos", a outra entidade galega da cidade, para formar así unha entidade máis grande e con máis posibilidades para facer actividades recreativas e de axuda mutua para os socios.
Durante uns anos chámase "Centro Gallego y Saviñao", pero finalmente é coñecido como "Centro Gallego de Rosario".
Os promotores da fusión foron entre outros José Seoane Nogueira (primeiro presidente social), Monseñor Atilano Vidal Núñez, Darío Cano, Hilario Manso, Luis Salgado, José M. Fontela e Luis Rúa.
Entre os seus fins (aprobados nos seus estatutos sociais de 1987) destacan: "fomentar a axuda mutua entre os asociados; prestar servicios funerarios; otorgar subsidios e empréstimos aos asociados; proporcionar servicios de asistencia médica integral e farmacéutica; realizar actividades recreativas e culturais; contratar seguros; establecer un fondo compensatorio para a xubilación, etc.".
Dende 1994 editan a revista "Galicia en Rosario" como voceiro da entidade.

Centro Gallego de Río Gallegos
AE-AR-CGRío · Entidade colectiva · 1927-08-21 ata a actualidade

Dende a década de 1910, os galegos residentes nesta zona reuníanse cada 25 de xullo para conmemorar a festividade do apóstolo Santiago cunha cea de fraternidade. Será en 1927 cando se deciden a crear unha asociación galega que os agrupase. Nomean unha comisión provisoria formada por destacados membros da colectividade, entre os que destacaban Benigno Lago Estévez (primeiro presidente social), Salvador Lago, Manuel Lires, Juan A. Méndez, José Lorenzo Sierra, Benigno Carro García, Pedro Villar, Fernando Tanarro, Hermenegildo Cea, entre outros
Segundo os seus estatutos a entidade ten por obxecto principal crear un fondo común destiñado a socorrer aos socios necesitados, con asistencia médica e farmacia. Tamén organiza diversas actividades sociais como bailes, comidas, reunións familiares, conferencias, etc.

AE-AR-CGSMCom · Entidade colectiva · 1923-07-22 ata a actualidade.

Esta entidade foi fundada por un grupo de galegos residentes na cidade de Comodoro Rivadavia, liderados por Francisco Arturo Lastres, que se converteu no seu primeiro presidente.
Trátase dunha entidade recreativa e cultural onde se reunían os emigrantes galegos para confraternizar e axudarse en casos de necesidade.
Na actualidade realizan numerosas actividades recreativas, celebrando festas e banquetes para afianzar a unión dos galegos e dos seus descendentes; contan cun coro galego, unha rondalla e un grupo de música e baile tradicional galegos.

AE-AR-CGSar · Entidade colectiva · 1993-01-15 ata a actualidade

Este centro foi creado polos galegos residentes en José C. Paz, localidade arxentina pertencente á provincia de Bos Aires, baixo o patrocinio de Francisco Pazos González e Ramón Luis Rúa, emigrantes galegos asentados alí.
A súa finalide está recollida na acta constitutiva da entidade: "agrupar a todos os galegos e simpatizantes residentes na Arxentina; fomentar as bellas artes e organizar reunións e festas sociais, deportes e xogos lícitos; propender á maior vinculación posible dos galegos entre sí e establecer vínculos de confraternidade cos arxentinos; crear unha biblioteca pública; organizar excursións por Arxentina e o extranxeiro".
É unha asociación eminentemente recreativa que celebra todos os anos o Día de Galicia e as festas patronais galegas e arxentinas, con ceas e bailes para os socios.
Edita dende 1994 como órgano social a "Revista Galicia".

Centro Galicia de Buenos Aires
AE-AR-CGal · Entidade colectiva · 1979-07-25 ata a actualidade.

Este centro xurde tras a fusión do "Centro Lucense", "Centro Orensano", "Centro Coruñés" e "Centro Pontevedrés". No mes de decembro de 1978, reuníronse na sede do "Centro Lucense" representantes do "Centro Orensano" e da "Asociación Gallega de Buenos Aires", para eleborar un proxecto de creación dunha nova institución con basamento nas catro entidades provinciais galegas de maior arraigo na cidade. O seu obxectivo principal que os unía era preservar para o futuro da comunidade galega os patrimonios físicos, humanos e culturais que posuía cada entidade. Cabe dicir que "Asociación Gallega" era unha nacente entidade, formada polos "Centro Coruñés" e "Pontevedrés", aínda que sempre aparecen estas entidades como co-fundadoras do Centro Galicia de Buenos Aires.
Despois de varios meses de deliberacións aproban oficialmente a fusión o 25 de xullo de 1979, sendo Darío Lamazares, primeiro presidente e impulsor da fusión dos diversos centros.
A Comisión plenaria pro-fusión estaba integrada polos seguintes directivos: presidente, Darío Lamazares (Centro Lucense); vicepresidente, Antonio Gómez (Centro Orensano); secretario, Luis A. Fontoira (Asociación Gallega); prosecretario, Vicente Velasco (Asociación Gallega); secretario de Actas, Benito Fernández Cid (Centro Orensano); prosecretario de actas, Arturo Naval (Centro Orensano); vogais: Alvaro Campos Alonso (Asociación Gallega), José Caneda (Asociación Gallega), Gabriel López Penelo (Centro Lucense), José López Pin (Centro Lucense), Manuel Martínez Lamela (Centro Lucense), José Mª Vila Alen (Centro Lucense), Reinaldo Pelayo Soto (Centro Orensano), Rafael Gil Malvido (Centro Orensano) e Antonio Rodiño (Asociación Gallega).
A cuestión do nome da nova entidade foi un novo problema; nun primeiro momento se decidira chamala "Club Gallego de Buenos Aires, cultural, social e deportivo", pero finalmente a comisión plenaria aprobou por unanimidade a denominación de Centro Galicia.
Nos seus primeiros Estatutos (1980) aparecen especificados os seus fins: "a) propiciar e facilitar o coñecemento da historia, costumes e cultura da República, difundir os principios da súa constitución, manter e acrecentar o seu sano patriotismo e amor á nacionalidade e o respecto polas institucións que a rexen; b) contribuír ao estudo, coñecemento e difusión da historia, da cultura e dos costumes de Galicia e dos demais elementos esenciais que fan a vida do seu pobo, espiritual e etnicamente diferenciado; c) crear e soster un centro de estudos que na súa amplitude abrangue a maior cantidade de disciplinas e actividades desde a etapa infantil ata alcanzar o nivel universitario, impulsando o estudio de todo o que teña que ver co mellor coñecemento de Galicia, en todos os seus aspectos dentro do contexto do acervo cultural e espiritual dos pobos ibéricos; d) realizar actos culturais, artísticos, recreativos e de calquera outra índole para o logros dos fins mencionados; e) crear unha biblioteca, editar unha publicación periódica informativa e de divulgación cultural; f) manter permanentemente vivo o recordo dos costumes e tradicións que forman parte do acervo cultural da Arxentina e de Galicia, cultivandoas e facéndoas coñecer a traves de conxuntos folclóricos e costumbristas; g) fomentar o turismo ao interior e exterior do país, organizando todo tipo de excursións; h) crear e manter un departamento deportivo, para que contribuíse ao melloramento físico e espiritual, realizar concursos e torneos, dende xogos de salón ata os da actividade ao aire libre, sen carácter profesional; i) outorgar premios, acordar bolsas nos diferentes aspectos que contempla o seu facer xeral; k) dispoñer a súa axuda, orientación ou consello aos galegos emigrantes, propender a que se integren dentro do seo da nosa colectividade e procurar que se adapten ao medio social arxentino no que deberán actuar e convivir; l) xestionar e facilitar o ingreso a este centro das entidades galegas que sexan solidarias cos seus principios e persigan os mesmos fins".
Esta asociación celebra habitualmente as festividades tradicionais galegas ademais de numerosos actos culturais como ciclos de conferencias, representacións teatrais, exposicións, concertos, seminarios e cursos. Conta ademais cunha escola de baile folclórico gallego e español, e de música, gaita e guitarra. Ten un coro integrado polos seus socios denominado "Rosalía de Castro".
Teñen tamén grande importancia as actividades deportivo-recreativas pois defenden "o uso do deporte como vehículo de integración e unión de todos os galegos" cun destacado labor educativo con escolas de tenis, patin-show, bowling, natación, baloncesto, balonbolea, futbol, bolo celta, ioga, etc. Organiza colonias de vacacións durante o verán para os nenos de 4 a 14 anos no seu campo deportivo "Los Olivos".
A comisión de cultura da entidade colabora coa emisión de diversos programas de radio para promocionar Galicia e a súa cultura: "Recorrendo España" en Radio Splendid; "Galicia Hoxe" en Radio Colonia; "La Oreja" en Radio Ribadavia; "La Voz Española" en Radio Argentina. Radio interna "Pentagrama informativo".
Edita a revista "Mundo Gallego" como órgano de información da sociedade, cunha tirada de 25.000 exemplares de distribución gratuíta cada dous meses; e unha guía de actividades do centro, mensual, con información xeral para todos os socios.

AE-AR-CGui · Entidade colectiva · 1924-12-06 ata a actualidade

Esta sociedade foi creada polos emigrantes lucenses naturais do concello de Guitiriz residentes na capital arxentina. Foi fundada co nome de "Sociedad del Ayuntamiento de Trasparga", título que levou ata agosto de 1933, momento no que nunha asemblea xeral extraordinaria aprobouse o cambio de denominación, no que aparecerían as dúas vilas máis importantes do concello "Centro Ayuntamiento Guitiriz - Villa Parga"; este cambio fíxose para evitar confusións con outra entidade similar, existente en Bos Aires e tamén para satisfacer a numerosos socios que o consideraban máis apropiado.
Os fundadores da sociedade eran orixinarios de varias parroquias do concello (as parroquias de San Breixo de Parga, Santa Locaia de Parga e San Estevo de Parga). A súa finalidade principal era a creación de escolas nas citadas parroquias, ademais de crear un nexo de relación e apoio mutuo entre a numerosa colonia residente en Bos Aires.
Logran acadar fondos para construír un colexio de primeira ensinanza en San Breixo de Parga e dotalo de mestre (por conta do Estado); ademais de financiar a compra de mobles e útiles necesarios para o seu funcionamento.
Nos Estatutos de 1934 cambian de obxectivos, e se converten nunha entidade de mutualidad, cultura e recreo: "Mutualidad: todo socio que cuenta más de seis meses de antigüedad, hallándose enfermo y carente de recursos, tendrá derecho a una ayuda; esta será en la forma siguiente: el primer mes 30 pesos diarios; si la enfermedad continuara, la ayuda quedará librada al criterio de la Comisión, la que podrá aumentarla o disminuirla, según la gravedad del caso.
Repatriación: el socio que hallándose enfermo y con más de un año de antigüedad como tal, y los facultativos le recomiendan regresar a Galicia, la sociedad lo repatriará por su cuenta y le entregará 100 pesetas en efectivo
Fallecimiento: en caso de fallecimiento de un socio con más de seis meses de antigüedad, la sociedad sugrafará los gastos del entierro y servicio fúnebre hasta la cantidad de 150 pesos m/n. En el caso de que éste fuese hecho por cuenta de la familia, le será entregada dicha suma a la misma.
Cultura: este centro fomentará la cultura entre sus socios, creando bibliotecas y organizando actos de arte y cultura, especialmente gallega.
En Galicia, Escuelas: fomentar en nuestro municipio la instrucción primaria y velar para que ésta sea de carácter neutro y gratuita. Crear escuelas en cualquier punto que carezca de ella. Trabajar para que en nuestra comarca sea creado un centro de enseñanza agrícola-ganadera y mantener relaciones con los maestros que sobresalgan en la educación de la infancia.
Acción Regional: apoyar moral y materialmente la autonomía de Galicia, para que ésta, libre de tutelas extrañas, sea gobernada democráticamente por y para el pueblo. Con este fin mantendremos relaciones con todas las organizaciones de izquierda, las únicas que defienden este ideal en nuestro municipio.
Recreo: este centro organizará veladas y fiestas campestres periódicamente, con el fin de estrechar relaciones entre las familias y sus relaciones.
Nuestras relaciones con las sociedades hermanas: cuando la comisión directiva lo considere necesario, este centro podrá fusionarse con una o más sociedades gallegas; fomentar y subvencionar publicaciones, tanto aquí como en Galicia, pero no podrá adquirir compromisos que lo aparten de los fines para que fue creado".

AE-AR-CHPNeg · Entidade colectiva · 1925-08-10. Non existe na actualidade.

No ano 1920 un grupo de emigrantes naturais de Negreira fundan a sociedade "Agraria, Instructiva y Mutual del Partido Judicial de Negreira", pero tras un período moi conflictivo entre a directiva, liderada por Máximo Musi, e un grupo de socios, éstes deciden abandonar a entidade e crear unha nova "... viendo que ésta se desviaba de su ruta desconociendo a los hombres conocedores de las necesidades de aquel partido, optaron por agruparse en defensa del honor de nuestro terruño. Y para mostrar que sabemos guardar cariño al pueblo de nuestra infancia nos constituimos en "Centro Unión Hijos del Partido de Negreira" pues al hacerlo enaltecemos a nuestro pueblo".
Fundan este Centro pois para "concentrar en él a todos sus hijos dispersos en esta República, donde una vez unidos alentaremos a los otros haciendo olvidar armónicamente las fatigas cotidianas al recuerdo de nuestra Galicia meiga...", estabelecendo fins de axuda mutua e instrución, tanto dos asociados como para os nenos daquel partido.
Entre os fundadores da sociedade destaca os membros da súa comisión organizadora, integrada por: secretario, Jesús Barros; tesoureiro, Eduardo Oroña; vocais: José Antelo, Manuel Agra, Avelino Sayans e Manuel Casais.
Nembargantes os problemas da entidade continúan e hai unha nova refundación en 1934. Nos seus primeiros estatutos (1934), recóllese entre as súas prioridades mutuais, a concesión de axuda económica en caso de necesidade ou enfermidade dos socios; ademais da organización de actos recreativos para reunirse e relacionarse cos seus paisanos.
En 1941 comezan a editar o xornal "Negreira", voceiro oficial da entidade.

Centro Lalín de Buenos Aires
AE-AR-CLal · Entidade colectiva · 1982-07-25 ata a actualidade

Esta sociedade foi creada pola fusión das entidades dos emigrantes residentes na Arxentina, orixinarios da comarca do Deza: "Hijos del Partido de Lalín" (1908), "Hijos de Silleda" (1922), "Unión del Partido de Lalín" (1921) e "Sociedad de beneficencia y recreativa hijos de Golada y afines" (1930).
A súa fundación tivo como finalidade principal agrupar nun so Centro ás distintas sociedades do partido xudicial de Lalín debido ao descenso de socios que xa nos 70 e 80 viñan rexistrando; desexan manter os mesmos fins de axuda mutua, cultura e recreación das entidades fusionadas, tal como recollen os seus estatutos (1982): "Art. 2º - Son sus propósitos: a) fomentar los vínculos de amistad y camaradería entre sus asociados; b) cultivar y difundir el espíritu de asociación; c) establecer relaciones con las entidades que practiquen la ayuda al pueblo gallego o se interesen por las distintas manifestaciones de su cultura; d) propender a la cultura general y preferentemente a la divulgación del conocimiento de la historia, el arte, la literatura, el comercio, la industria y la economía de Galicia, en relación con esos mesmos temas de España en general; e) inculcar entre sus asociados el amor a las instituciones de la nación argentina, así como también el respeto a sus leyes, usos y costumbres.
Para cumplir los fines expuestos en el artículo anterior la asociación "Centro Lalín de Buenos Aires, social, cultural y recreativo" pondrá en práctica a medida que las circunstancias lo permitan:
1º ) salones de reunión y recreo para sus asociados; 2º ) campo de deportes, educación física y recreo al aire libre; 3º ) fiestas sociales, bibliotecas, cursos de cultura gallega y argentina; 4º ) fondos para el desarrollo, intercambio y fomento artístico argentino-galaico, así como para la creación y sostenimiento de un salón de exposiciones".
A directiva fundacional estaba constituída por: presidente, Luis López Garra; vicepresidente, Marcelino Villaverde; secretario, Casiano Vidueiras; tesoureiro, Marcial Sánchez; prosecretario, Jesús Manuel; vogais: Isaac Lalín, José Couto Villamayor, José L. Fernández, Florentino López Abelendo, Manuel Sánchez, Salvador Villa de Rancos, Arturo Framinán, José Elías Taboada, Alfonso Castro, Daniel Camba, José Furiños, Manuel Montero e José Lois
Dende a súa creación organizan numerosas actividades culturais e recreativas para os socios, mantendo o seu lema social de unir a todas as familias lalinenses en Buenos Aires e procurar o seu benestar e recreación.
Ten un conxunto de danzas gallegas "Lembranzas del Centro Lalín" e un conxunto de gaitas, integrados polos socios e que actúan nas numerosas festas organizadas pola entidade e pola colectividade galega en Bos Aires.
Dende 1984 publican unha revista, co nome da entidade, que serve como voceiro oficial da mesma.

Centro Lucense de Buenos Aires
AE-AR-CLuc · Entidade colectiva · 1943-01-09 ata 1979-07-25, data da fusión dos centros provinciais nunha nova entidade chamada Centro Galicia de Buenos Aires

O Centro Lucense foi fundado pola fusión de varias sociedades de emigrantes galegos naturais da provincia de Lugo e que formaban parte da Federación de Sociedades Gallegas de la República Argentina, nunha política de unión das diversas sociedades afins, para así dispoñer de maiores posibilidades para lograr os seus obxectivos.
Para a súa creación fusionáronse as seguintes sociedades: "Fonsagrada y Baleira", "Alianza de Céltigos, Incio y Corbelle", "Brisas del Eume", "Sociedad vecinal de Cervantes", "Fonsagrada y sus distritos", "Unión Cultural de Lugo", "Monterroso y Antas de Ulla", "Sociedad del Ayuntamiento de Meira", "Unión Quiroguesa y sus distritos", "Centro del Ayuntamiento de Samos", "Pro-Escuelas unidos de Sarria", "Sociedad del Ayuntamiento de Trasparga", "Sociedad de Vicedo", e "Centro Vivariense". Máis tarde se lle uniron: "Parroquias Unidas del Corgo", "Centro Unión Villalbesa" e "Centro Friolense".
Dende a súa creación ten como tarefa principal a difusión da cultura galega e arxentina e a realización de reunións sociais e recreativas, así como a práctica de deportes. Segundo o seu presidente F. Insua en 1952 o seu fin prioritario era a unificación da colectividade galega nunha soa entidade cultural (cultura física e intelectual) e recreativa.
Na súa tarefa cultural, da que durante uns anos foi asesor, Eduardo Blanco Amor, fundan a Banda Lucense, coa que impartiu concertos e grabaron discos; en 1957 inaugura unha galería de arte, onde se expoñía a obra de grandes pintores galegos e arxentinos; estas exposicións foron doadas ao Museo de Lugo, que creou para acollelas a Sala América.
Ademais organizou na súa sede numerosas conferencias, seminarios etc., editou libros en galego e en 1943 edita un xornal que convertiron no seu voceiro oficial, "Lugo". En 1959 organiza unha escola de teatro que dirixe Roberto Villanueva e no ano 1962 crea unha cátedra de cultura.
No ano 1979 desaparece como tal, tras a fusión co "Centro Coruñés", "Centro Orensano" e "Centro Pontevedrés" créase unha nova entidade baixo o nome de "Centro Galicia de Buenos Aires".

AE-AR-CNoia · Entidade colectiva · 1986-05-25 ata a actualidade

Este Centro foi creado tras a fusión "Asociación del Partido Judicial de Noya" e o "Centro del Ayuntamiento de Rianjo" para que os seus socios, e tamén os arxentinos e os seus descendentes, contribúan ao maior realce do nome "gallego" en América.
A directiva fundacional da nova entidade estaba presidida por David Otero; outros dos seus membros foron Alfonso Cascallar, Francisco Rodríguez Gey, Miguel Allario, Isabel Liñayo e Manuel Moares Tubío.
Nos seus primeiros Estatutos (1988) están os seus obxectivos principais: fomentar e estreitar lazos de unión e fraternidade entre os naturais do Partido xudicial de Noia e do concello de Rianxo; fomentar a cultura e o recreo; soster unha biblioteca e salón de lectura e publicar un boletín social.
En 1991 sae o primeiro número da revista "Rías Baixas", voceiro oficial da sociedade. En 1992 editaron tamén o boletín social "Centro Noia - Rianxo".
Entre as súas actividades recreativas e culturais están a celebración do Día das Letras Galegas con homenaxes as figuras senlleiras da cultura galega, organización de conferencias, exposicións, e actuacións do seu coro "Rías Baixas" e do grupo teatral da entidade.
Tamén celebran a festividade de San Marcos, patrón de Noia, da Virxe de Guadalupe, patrona de Rianxo, festa fin de ano e numerosas ceas de confraternidade.

Centro Orensano de Buenos Aires
AE-AR-COr · Entidade colectiva · 1941-01-25 ata 1979-07-25, ano que se fusionaron todos os centros provinciais e crearon o Centro Galicia de Buenos Aires

Este centro foi creado pola fusión das sociedades ourensás "Centro Nogueira de Ramuín", "Sociedad Cultural Nogueira de Ramuín", "Sociedad Hijos del Ayuntamiento de Pereiro de Aguiar" e "Sociedad Cultural y Recreativa del Ayuntamiento de Esgos".
En marzo dese mesmo ano intégrase tamén a "Unión Provincial Orensana".
Son fundadores desta nova entidade Antonio R. Rodríguez, Alfonso Fernández Pol, Severino Gallego, Enrique A. González, Claudio Fernández, primeiro presidente social, Jesús Alonso, Luis Guede, Jesús Sinde, entre outros.
Esta sociedade defende o ideario da "Federación de Sociedades Gallegas de la República Argentina" á que está adherida. No seu programa de actuación detallan os seus obxetivos: crear bibliotecas populares en toda a provincia de Ourense; fundar unha gran biblioteca en Bos Aires, estabelecendo unha sección especial dedicada aos libros de ensinanza para nenos e adultos; protexer e axudar mutualmente aos socios para defender os seus dereitos; fomentar a cultura galega, o recreo como expresión de familiaridade, e especialmente o deporte, como medio de perfección física.
O 14 de novembro de 1944 edítase o primeiro número do xornal "El Orensano", voceiro social desta entidade; máis tarde pasou a publicarse baixo a cabeceira de "Opinión Gallega" conxuntamente co "Centro Pontevedrés".
A súa editorial "As Burgas" editou por vez primeira a obra de Castelao "Sempre en Galiza".
No ano 1945 inaugura na súa sede social un conservatorio musical dirixido por Herminia Cano e no ano 1946 crea un coro de gran prestixio na colectividade galega, chamado "Terra Nosa".
Dende 1950 suprimiu a concesión dos beneficios mutuais para limitarse ás actividades culturais e recreativas. Entre éstas cabe destacar a creación do "Día dos mártires galegos". Organiza numerosas exposicións de arte galega (escultura, pintura, debuxo, fotografías, etc.) realizadas nos seus salóns.
En 1952 edita un álbum de cinco discos dobres, nos que foron gravadas trece cancións galegas coa colaboración do coro da entidade, baixo a dirección do mestre, Isidro B. Maiztegui.
En 1979 os socios aproban en asemblea xeral a fusión do centro cos outros tres provinciais existentes na Arxentina, para formar o "Centro Galicia de Buenos Aires".

AE-AR-CPBe · Entidade colectiva · 1927. Non existe na actualidade.

Sociedade de emigrantes naturais do concello lucense de Becerreá residentes na capital arxentina. Dende a súa fundación o ano 1927, teñen como fin primordial manter a unión entre os seus conveciños, organizando diversas actividades recreativas para reunirse e axudarse mutuamente.

Centro partido de Carballino
AE-AR-CPCar · Entidade colectiva · 1918-09-23 ata a actualidade

Esta sociedade foi creada en Olivos (partido de Vicente López, Bos Aires) por un grupo de emigrantes naturais do partido xudicial de Carballiño residentes na Arxentina. Foi dende a súa fundación unha sociedade cultural e recreativa.
Os seus obxectivos están recollidos nos seus estatutos (1957): estreitar os lazos de unión entre arxentinos e nativos do partido de Carballiño; fomentar o amor á terra dos seus maiores entre os descendentes de nativos do partido de Carballiño como entre todos os españois ou arxentinos; soster relacións de amizade e camaradería coas asociacións afins; propender á unión entre os seus asociados e que se presten axuda recíproca e colaboración; fomentar os hábitos de estudio e o san recreo en bibliotecas, festas e conferencias; contribuír co maior entusiasmo ao progreso e avance da familia carballinesa, axudando e secundando toda iniciativa para a súa mellor realización; orientar ao emigrante nativo do Carballiño á súa chegada a esta República.
Para organizar as súas festas e reunións conta cun recreo social da súa propiedade en Bartolomé Cruz, con capacidade para máis de 700 persoas. En 1988 inaugura na súa sede social a biblioteca "Francisco Luis Bernárdez". Nesta sede conta cun cruceiro e un cabaceiro, como promoción e símbolo da cultura galega.
Organiza varias festas anuais como unha moi recoñecida a beneficio do Hogar Gallego para Ancianos de Domselaar. Celebra ademais diversos actos sociais e culturais como o Día das Letras Galegas, o Día de Santiago Apóstol, o aniversario da entidade, a festa do polvo e unha reunión mensual de todos os socios.
Publica como voceiro social O Aranteiro.

AE-AR-CPEst · Entidade colectiva · 1943-10-23 ata a actualidade

Esta entidade foi creada tras a fusión das sociedades de emigrantes de orixe estradense, "Federación Agraria de la Estrada" e "Unión Estrandese" en Bos Aires. A súa directiva fundacional estivo integrada por Francisco Porto, como presidente, Justo Tato, Manuel Quinteiro e José Mª Gosende.
Nos seus primeiros estatutos recolle no artigo 2 os seus obxectivos: "a) fomentar, propagar y estrechar los vínculos de unión entre los naturales del partido de La Estrada, constituida por los ayuntamientos de La Estrada, Cerdedo, Forcarei (provincia de Pontevedra) residentes en la República Argentina, y hacer obra de confraternidad con los países hispano-americanos, especialmente en la Argentina; b) crear para sus asociados y sus descendientes, un centro social de carácter educativo donde se organizarán ciclos de conferencias, concursos literarios, etc. y se propenderá mediante la instalación de una biblioteca y sala de lectura, a la mayor educación y cultura de sus socios; c) teniendo Galicia una vieja cultura, será atención preferente de la asociación hacerla conocer entre propios y extraños, difundiendo su lengua, su arte y su ciencia, no debiendo escatimar esfuerzos para difundirla y fomentarla en todo momento (...)".
Desde 1987 conta cun grupo de baile formado por 12-14 bailaríns, que se chama "La Estrada" e en 1998, crea o grupo folclórico "Meigas e Bruxos" dirixido por María Badín e Marta Parda, con 40 bailaríns que realiza numerosas actuacións nos diferentes actos recreativos que organiza esta entidade.

AE-AR-CPPue · Entidade colectiva · 1935-06-30. Non existe na actualidade.

Esta sociedade creouse pola fusión das sociedades do distrito de Ponteareas existentes en Bos Aires, "La Antorcha del Porvenir", "Hijos de Fornelos y anexos", "Hijos de Nogueira y anexos" e "Brisas del Plata".
As sociedades decidiron unirse debido a "la situación lamentable de desmoralización y abandono por la que atraviesan en su mayoría las sociedades gallegas. Por esa razón quieren constituir una grande y fuerte organización de clase que influya y pese poderosamente en los destinos políticos, sociales y económicos de su comarca. (...) En lo tocante a Galicia la nueva sociedad se propone elevar el nivel de cultura de sus congéneres y constituir en el distrito una fuerte y sólida organización que responda a la "Unión General de Trabajadores (...)".
Foron fundadores da entidade, José Castro Castro, Saturnino González, José Martínez, Marcial Fernández, Benigno Fernández, Robustiano Groba, Máximo Groba, Joaquín Castro e Senén R. Piñeiro, entre outros.
En 1946 esta entidade fusiónase co "Comité Auxiliar de las Sociedades de Agricultores del Distrito de Puenteareas en Buenos Aires" (1909), mantendo a nova entidade o seu nome.

Centro Perojano
AE-AR-CPero · Entidade colectiva · 1935 ata o ano 1940 que tras varias fusións pasa a denominarse Centro Villamarín - Perojano.

Esta sociedade foi creada o ano 1935 tras a fusión das sociedades de residentes de A Peroxa en Bos Aires.
En abril de 1939 comenzan as conversas entre as sociedades "Cultural Nogueira de Ramuín, unificada con Carballeira", "Sociedad de Pereiro de Aguiar", "Centro Nogueira de Ramuín", "Centro Perojano", "Hijos del Ayuntamiento de Esgos" para fusionarse. Finalmente o 8 de decembro de 1940 esta entidade se fusiona co "Centro Villamarín" pasando a ser o "Centro Villamarín-Perojano".
Funciona como tal ata 1990, data en que se produce unha nova fusión coa sociedade "Hijos de Arantey". Esta nova entidade mutualista, cultural e recreativa segue a traballar a prol dos sus asociados na actualidade.

Centro Pontevedrés de Buenos Aires
AE-AR-CPont · Entidade colectiva · 1942-03-14 ata 1974-02-24, ano que se fusiona co Centro Coruñés, creando a Asociación Gallega de Buenos Aires. En 1979 hai unha nova fusión entre todos os centros provinciais galegos en Buenos Aires e créase o Centro Galicia de Buenos Aire

En marzo de 1938 as sociedades de emigrantes pontevedreses "Residentes del Ayuntamiento de Geve", a "Sociedad Hijos de Lérez", "Alba, Campano y Cerponzones", "Hijos de Meaño" e "Sociedad de Rivadumia" deciden formar unha "confraternidade" para lograr maior eficacia na consecución das aspiracións dos seus socios. Esta confraternidade foi o xerme desta asociación.
Este Centro Pontevedrés foi creado tras a fusión de varias sociedades, con poucos socios e escasa actividade societaria, que deciden xuntarse por iniciativa de Manuel Esperón, primeiro presidente da nova entidade e de Cándido Rey.
Segundo a súa declaración de principios, recollida na súa acta fundacional "(...) el centro surje a la vida societaria para continuar la nobilísima obra de sus entidades fundadoras (...) con una finalidad benéfica y altruista; seguirá prestando toda clase de ayuda moral y material a sus asociados, otorgándoles subsidios y repatriaciones en caso de enfermedad y otros muchos beneficios de todo orden, claro está, en una escala superior a la que era posible conceder antes de esta nuestra UNIÓN (...)".
En 1949, conta cun pazo da súa propiedade en Olivos; e en 1955 consegue ter unha sede social da súa propiedade na rúa Sarandí, nº 847, onde se instalan as súas oficiñas. Esta sede contaba cun amplio salón para actos culturais e celebración de festas, unha sala-biblioteca, salas de presidencia, secretaría e un bar-comedor para os socios. Ten un amplio espacio libre dedicado a xogos ao aire libre, verbenas, etc. Son propietarios tamén dun campo na avenida Libertador en Olivos, ao que os socios chaman Pazo Galego.
En xaneiro de 1963 intégrase nesta sociedade a Agrupación cultural y artística "Rosalía de Castro".
No ano 1974 fusiónase co "Centro Coruñés de Buenos Aires" e pasan a denominarse "Asociación Gallega de Buenos Aires" pero ambas as dúas entidades teñen unha vida social propia, só se unen para a organización de grandes eventos e para defender unha política común dentro da colectividade.
Finalmente en 1979 participan cos outros centros provinciais na fundación dunha nova entidade que segue a existir na actualidade, o "Centro Galicia de Buenos Aires".

Centro republicano español
AE-AR-CREs · Entidade colectiva · 1904

Sociedade que defendía dende Bos Aires os intereses dos exiliados republicanos españois, primeiro da Iª República, e tras o estalido da guerra civil española (1936), dos exiliados que chegaban á Arxentina.
Estaba integrada polas asociacións de emigrantes que defendían á república e os seus ideais e loitaban contra o franquismo. Non só apoiaban aos que chegaban fuxindo da guerra senón que tamén enviaban cartos e medicamentos as zonas que estaban no bando republicano.
Como voceiro social publicaban o xornal "España Republicana".

Centro Ayuntamiento de Rianjo
AE-AR-CRia · Entidade colectiva · 1963-07-13 ata a súa fusión coa Asociación del Partido Judicial de Noya en 1986.

Esta sociedade foi creada tras a fusión de todas as entidades parroquiais de Rianxo existentes en Bos Aires: Centro Cultural de Rianjo (1930), Parroquias Unidas de Rianjo (1934) e Centro Hijos del Distrito de Rianjo (1956).
A súa Directiva fundacional estaba integrada por: Angel Rodeiro, como presidente; vicepresidente, Juan M. Varela; secretario, José C. Fernández; prosecretario, José Fernández Tarrío; secretario de actas, Manuel Romero; tesoureiro, Oscar Birreta, prosecretario, Juan Rodríguez; e como vogais: Miguel Martínez, Ricardo Romero, Jesús Freiro, Manuel Lorenzo, Jesús Filgueira e José R. Regenjo.
Nos Estatutos da nova entidade aparecen reflexados os seus fins principais: este centro é unha entidade instructiva, cultural e recreativa, de amor a Galicia e de admiración e respecto á nobre nación arxentina. O seu lema é "Sempre en Galiza". A súa finalidade inmediata é: buscar por todos os medios ao seu alcance a unión da familia rianxeira e os seus descendentes; soster unha biblioteca social que se denominará "Arcos Moldes" o que ha de propender en todo momento á instrucción e esparcimento dos asociados; xestionar a defensa dos asociados en casos de necesidade e orientar ao emigrado do concello que veña dirixido á sociedade; organizar, programar e realizar actividades turísticas, non lucrativas, en beneficio de asociados e os seus familiares.
Organizan festas e banquetes sociais para conmemorar datas significativas como o Día de Galicia, Santiago Apóstol, o aniversario social; tamén realiza diversas actividades culturais como conferencias, recitais, cinematecas, etc.
Os socios integran unha escola de baile para nenos e adultos e se imparten clases de gaita e pandereta. A Comisión de Damas, "Amigas del Centro Gallego", tiñan ao seu cargo a distribución periódica de alimentos, roupa e xoguetes entre os fillos dos socios máis necesitados. Contempla tamén axudas benéficas como un servicio médico gratuíto de urxencias para os socios.
O ano 1986 fusiónase coa "Asociación del Partido Judicial de Noya" pasando a denominarse "Centro Noya-Rianjo" que segue funcionando na actualidade.

AE-AR-CStgo · Entidade colectiva · 1926-08-01 ata 1974, ano no que se fusiona coas entidades coruñesas na Agrupación Gallega de Buenos Aires

Sociedade fundada polos emigrantes galegos da comarca de Santiago residentes en Arxentina.

AE-AR-CViPe · Entidade colectiva · 1940-12-08 ata 1990, ano no que se fusionan coa sociedade "Hijos de Arantey". Continúan existindo na actualidade baixo o nome de "Hijos de Arantey y Centro Villamarín Perojano".

Este centro foi creado en 1940, tras a fusión do "Centro Villamarín" e o "Centro Perojano", ambos sociedades mutualistas e recreativas.
Como iniciadores da idea da fusión e principais cargos da primeira directiva pódese citar a : Ramón Rey, como presidente; secretario, Juan Fernández e tesoureiro, Ramón Pérez.
En 1990, esta entidade decide fusionarse coa sociedade "Hijos de Arantey". Froito desta fusión existe na actualidade co nome de "Hijos de Arantey y Centro Villamarín Perojano".

Centro Villalbés - Cospeito
AE-AR-CVilCos · Entidade colectiva · 1938-08. Non existe na actualidade.

Esta entidade foi creada tras a fusión do "Centro Villalbés" (1914) e da "Sociedad de residentes del ayuntamiento de Cospeito" (1926), creada ésta última por un grupo de ex-socios do Centro Villalbés.
Xa no ano 1932 comezan a ter reunións as directivas de ambas as dúas entidades para fusionarse "en vista de que los fines que perseguían estas dos sociedades eran iguales (...) lo más justo y conveniente para todos, era unirse en una sola institutción para que así la obra social fuese mucho más eficaz (...)".

Centro Villalbés
AE-AR-CVill · Entidade colectiva · 1914-06-06 ata 1938, ano no que se fusiona con "Sociedad residentes del ayuntamiento de Cospeito" pasando a denominarse "Centro Villalbés - Cospeito"

Esta entidade foi creada en 1914 polos emigrantes naturais do partido xudicial de Vilalba, residentes en Bos Aires. En 1918, os socios aproban en asemblea xeral o cambio de nome, pasando a chamarse "Centro Villalbés, de protección, cultura y recreo".
Un dos promotores da fundación desta entidade, foi Tomás Barro, quen ocupou o cargo de presidente durante moitos anos.
En 1915, apróbase os primeiros estatutos sociais, onde aprecen claramente reflectidos so fin de protección, cultura e recreo aos que aspiraban: "Art. 1. Servir de vínculo entre los hijos del Partido de Villalba y sus asociados; art. 2. Proporcionar a sus asociados en casod e enfermedad y de acuerdo con estos estatutos: asistencia médica a domicilio, en sanatorio propio o no, medicamentos, subsidios y repatriación; art. 3. Amparar a sus asociados en la vindicación de sus derechos civiles o de otro orden cuando les fueran mermados injustificadamente; art. 4. Crear un fondo de beneficencia para socorrer a sus asociados en los casos no previstos por estos estatutos; art. 5. Proteger y vigilar la emigración a este país que venga dirigida a sus asociados".
Durante os anos 20 ten o proxecto de construír un hospital-asilo no concello de Vilalba, para o que recaudan fondos con distintas actividades recreativas e abre unha subscrición permanente para este fin. Con esta finalidade crean un "comité pro-asilo" en Vilalba ao que en 1925 envían 5.000 pesetas. Parellamente realiza varios xiros de cartos para paliar casos de necesidade puntuais na súa localidade natal, como por exemplo a doazón de 2.500 pesetas para axuda dos máis necesitados.
En 1926, o Sr. Rábade, ex-presidente da entidade, ofrécelles unha casa da súa propiedade de dous pisos con dúas fanegas de terra e un prado, para que instalasen alí un escola e os terreos fosen empregados como complemento do soldo polo mestre, con carácter de usufruto; a sociedade debía encargarse de arranxar o edificio. En novembro organiza unha función artística e baile familiar a beneficio da escola que van crear en Tamboga (Cospeito). Nembargantes non temos constancia de que finalmente esta escola fose construída.
En 1932 a directiva mantén conversacións coa sociedade de Cospeito. Esta sociedade foi creada por un grupo de e socios que se separaron do "Centro Villalbés" en 1926. Finalmente en agosto de 1938 fusiónanse ambas as dúas e a nova entidade pasa a denominarse Centro Villalbés - Cospeito.

Centro Villamarín
AE-AR-CVilla · Entidade colectiva · 1932-09-25 ata 1940, ano no que se fusionan co Centro Perojano, dando lugar a unha nova entidade, Centro Villamarín - Perojano.

Esta sociedade, mutualista e recreativa, foi fundada tras a fusión das sociedades "Unión Cultural de Villamarín" e "Ayuda Mutua Residentes de Villamarín".
Entre os seus fundadores pódese citar a Gumersindo Guzmán, que ocupou o cargo de presidente da entidade; José Barriro Pereira, Edelmiro Rodríguez, Ramón González, Manuel Álvarez, Vicente González e José Pulido Rego, entre outros.
No ano 1940, os socios aproban unha nova fusión co "Centro Perojano", para intentar sumar socios e forzas coas que levar a cabo as súas actividades; fórmase unha nova sociedade denominada "Centro Villamarín Perojano"
En 1990, hai unha nova fusión, esta vez coa entidade "Hijos de Arantey", pasando a chamarse "Hijos de Arantey y Centro Villamarín Perojano", que segue a traballar a prol dos seus socios na actualidade.

Centro Vivariense
AE-AR-CViv · Entidade colectiva · 1908-10-25 ata 1943, ano no que se integra no Centro Lucense de Buenos Aires

Esta entidade foi creada polos emigrantes naturais do partido xudicial de Viveiro, residentes en Bos Aires, con finalidades mutuais e culturais. Nos seus estatutos recolle que se darán axudas aos socios que estean enfermos ou necesitados, tamén se contempla o pago dos billetes en caso de repatriación. Para recadar fondos organiza festivais, que ademais serven para potenciar os lazos de unión entre todos os vivarienses residentes na capital arxentina, e tamén co resto da colectividade.
Foron presidentes da entidade: Antonio Díaz (1909), Francisco Rebolo (1910), Antonio Bas (1923 e 1928), Pedro Alvariño Chao (1924-1925), Jesús Lois (1926) ou Jesús Rivera (1927). Xa nos seus inicios foi nomeado presidente honorario, José Mª Cao.
Hai constancia de que en 1925, organiza unha subscrición para construír un monumento en homenaxe ao doutor Ramón Díaz Freijo, gran benefactor do seu pobo natal, que foi inaugurado poco despois en Viveiro (Lugo).
Ao ano seguinte mercaron un mausoleo para colocar os restos do literato de Viveiro, Nicomedes Pastor Díaz.
En 1943, fusiónase con outras sociedades de emigrantes da provincia de Lugo en Bos Aires, e forman o Centro Lucense.

Casa de Tuy
AE-AR-CaTui · Entidade colectiva · 1917-05-20 ata 1976

Esta entidade foi fundada por un grupo de emigrantes naturais do concello de Tui e residentes na capital arxentina, capitaneados por Manuel Gregares Pérez e José Sanmartín, nomeado primeiro presidente da nova sociedade.
Nos seus Estatutos sociais recóllense as finalidades desta sociedade mutualista e recreativa: estreitar os vínculos de fraternidade entre os tudenses radicados en Bos Aires e propender á unidade de todos os fillos do concello de Tui, para procurar a mellora da súa situación; crear un fogar para o inmigrante recén chegado e para os asociados sen traballo; soster camas no hospital de Tui e crear escolas de artes e oficios no mesmo lugar; facilitar cartos para as pasaxes de chamada; socorrer en metálico aos enfermos necesitados e repatriar aos considerados como inútiles para o traballo.
No ano 1976 fusiónase coa sociedade "Centro Protección Agrícola del Distrito de Salceda". A estas entidades engadíronse as sociedades de emigrantes de Chantada, Caldelas e Becerreá, creando unha nova sociedade chamada "Casa de Tui-Salceda", que segue a funcionar na actualidade.

Chantada y su partido
AE-AR-Chant · Entidade colectiva · 1915-12

En decembro de 1915 un grupo de chantadinos residentes na capital arxentina reuníronse para fundar unha sociedade recreativa e de socorros mutuos. A súa primeira Xunta Directiva estivo integrada por algúns dos fundadores: como presidente, José Costa Figueiras; vicepresidente, Benigno San Martín; secretario, Rogelio González; prosecretario, Federico de Arce y Campo; tesoureiro, Jesús Fonte Besteiro; protesoureiro, Jesús Suárez Noguerol; contador, Manuel Costa López; e subcontador, Dionisio Méndez.
Ao ano seguinte xa teñen organizado un cadro escénico formado polos socios co que realizan numerosas representacións teatrais, que lles serven para recadar fondos para a organización doutras actividades sociais e de axuda mutua.
Xa en 1925 aparecen noticias dunha posible fusión das varias sociedades de emigrantes do partido xudicial de Chantada que existían nese momento en Arxentina: Monterroso y Antas de Ulla, Agraria de Palas de Rey, Monterroso y Antas de Ulla, El Despertar de Monterroso, Palas de Rey y Antas de Ulla, Residentes del Ayuntamiento de Antas de Ulla, Hijos del Ayuntamiento de Carballedo, Juventud de Chantada y su partido, e Asociación de Chantada y su Partido, pero finalmente non temos constancia de que se levase a cabo.
Nos anos 30 conseguen ter en propiedade a súa sede social situada na rúa Alsina.
Dende 1930 publican como voceiro social a revista "El Partido de Chantada" que serve para informar aos socios das súas actividades.
No seu 27º aniversario fundacional destacan que a finalidade básica da entidade é "construir, cooperar y fomentar la unión de los inmigrantes que un día por causas diversas tuvieron que abandonar su tierra". Centraron as súas actividades na recreación, coa organización de festivais e banquetes para a confraternidade dos socios.

Círculo social Valle Miñor
AE-AR-CirValMi · Entidade colectiva · 1928-03-11 ata a actualidade

En 1928, durante unha visita a Arxentina do alcalde de Baiona, José Rodríguez de Vicente, nunha reunión cun grupo de paisanos residentes en Bos Aires, deciden fundar unha entidade que os representase. Creáse así o "Centro del ayuntamiento de Bayona", sendo un dos promotores da idea Laureano Pérez Rouco, socio moi destacado da colectividade na capital arxentina. El foi presidente da entidade e director da revista social.
A directiva fundacional estido integrada polos seguintes socios fundadores: como presidente fundador, José Rodríguez de Vicente; presidente, Melchor Puga; vicepresidente, Esmeraldo Solla; secretario, Bernabé Pereira; tesoureiro, Antonio González; prosecretario, Herminio Leyenda; vogais: Luis Alvarez, Francisco Marcote, Manuel Rodríguez, Antonio Alonso, José González, Pablo González e Severino Granja.
Esta entidade mutualista e recreativa cambia a súa denominación o ano 1933, sendo coñecida como "Círculo del Valle Miñor de los municipios de Bayona, Gondomar y Nigrán".
En 1952, aproban os seus primeiros estatutos nos que se recollen os obxectivos da entidade: "a) reunir no seu seo a todos os residentes do Val Miñor en Bos Aires, así como aos seus descendentes; b) propender por todos os medios á cultura, recreo e protección dos asociados, así como á exaltación da personalidade de Galicia e dos seus valores morais e materiais; c) contribuir a elevar a moral, a sensibilidade, o nivel cultural, artístico e físico dos seus asociados; d) procurar a repatriación dos socios nacidos no Val Miñor, que enfermos e faltos de recursos o soliciten; e) protexer e amparar aos naturais do Val Miñor, que chegaren ao país orfos de recomendacións, proporcionándolles traballo inmediato ou a axuda necesaria para conseguilo".
Para iso o centro dispón de salóns de reunión e recreo para os seus asociados, campo de deportes e recreo ao aire libre, biblioteca e salas onde impartir cursos de cultura xeral.
Na actualidade destacan entre as súas actividades as recreativas: organización de festas polo seu aniversario, reunións familiares e de confraternidade con carácter mensual, festival infantil de danzas, etc.; as culturais: organización de diversos actos commemorando o Día de Galicia, ciclos de conferencias, de cine e vídeo, etc. Ten unha coral social que actúa nos diversos actos festivos da colectividade. Organiza diversos cursos para os socios, por exemplo de confección de traxes típicos, música, gaita e danzas galegas e de animadores socio-xuvenís; actividades deportivas: cun equipo de bolos celta co que participa en campionatos como a "Copa de la amistad miñorana".
Dende 1988 edita un boletín informativo da sociedade, "Xuntos". Tamén publica a revista "Miñor", voceiro de prensa da asociación, que foi creada en 1933 ata 1982; e que volven a reeditar en 1986. Os socios integran o grupo de baile "Miñor".

Club Español de Buenos Aires
AE-AR-ClubEs · Entidade colectiva · 1852-09-05 ata a actualidade.

En 1852, tras ser derogada a Ley de Extranjería do goberno arxentino, a colectividade española asentada no país, comeza a desenvolver unha intensa actividade social e comercial. Por iniciativa de Vicente Rosa y Carim, foi creada en setembro dese ano a “Sala Española de Comercio”, disuelta 5 anos máis tarde, aínda que gran parte dos seus asociados continuaron reuníndose nun Centro que en 1866 pasou a denominarse “Casino Español”, aínda que era coñecido como “Club Español”, nome que pasaría a ser oficial a partir de 1872. Alí desenvolvíanse actividades sociais e benéficas. Desde esa sede la comunidad española desarrollaba diversas actividades sociales y benéficas.
Como fins da entidade aprecen “…proporcionar a sus asociados todos los recreos propios de una sociedad culta, promover los intereses del comercio y de la beneficencia, coadyuvar eficazmente al establecimiento del Hospital Español, y estrechar los vínculos de la confraternidad hispano-argentina….”.
Esta sociedade continúa a ser na actualidade un centro cultural, comercial, asistencial e recreativo.

AE-AR-ComInter · Entidade colectiva · Creouse en 1948. Na actualidade non existe pero non temos constancia da data da súa disolución.

Esta comisión foi creada en 1948 coa finalidade de "manter ergueito o sentimento da Patria e honrar con verdadeiro senso galego as nosas datas nacionales". A súa función específica foi a de organizar os actos para celebrar o aniversario da morte de Castelao, da aprobación do Estatuto Galego e o Dia da dos Mártires, tres datas esenciais para os galegos.
Estivo integrada dende a súa creación polos seguintes centros: "Centro Coruñés", "Centro Lucense", "Centro Orensano", "Centro Pontevedrés", "Centro Betanzos", "A.B.C. de Hijos del Partido Judicial de Corcubión" e por "Irmandade Galega".

Comité Orensano Leal
AE-AR-ComiOr · Entidade colectiva · 1938-1941, ano no que se fusiona con outras entidades de Ourense para crear o "Centro Orensano" de Buenos Aires

Este comité foi creado en 1938 por diversas entidades de emigrantes ourensáns en Bos Aires, entre as que podemos citar: "Centro Nogueira de Ramuín", "Sociedad Cultural Nogueira de Ramuín", "Hijos del Ayuntamiento de Pereiro de Aguiar" e "Cultural y Recreativa del ayuntamiento de Esgos".
Todas estas entidades fusionaranse en 1941, e crean unha nova entidade de carácter provincial, o Centro Orensano de Buenos Aires.

AE-AR-ComiPuent · Entidade colectiva · 1909 ata 1946, ano no que desaparece ao fusionarse co "Centro renovación de Puenteareas"

Esta sociedade foi fundada en 1909 por un grupo de emigrantes naturais do concello pontevedrés de Ponteareas, residentes en Bos Aires, co fin moi xeral de "dedicar sus actividades a todo lo que signifique progreso en Galicia".
Entre os seus fundadores están: Angel Martínez Castro, Francisco Ojea Aldir e Cándido Otero.
Basicamente trátase dunha sociedade agraria e mutualista, que envía cartos para a mellora da súa terra natal e dos seus paisanos, dedicados maioritariamente á agricultura. Como exemplo as decisións aprobadas en asemblea xeral de socios, de 1923: envío de 100 pesos para axudar a pagar unha multa de 4.000 pesetas impostas á sociedade agraria de Cristiñade; ou a doazón de 50 pesos para as familias dos mortos de Guillarei. Acordan tamén apoiar á cooperativa "El Hogar Obrero", co envío de 1.200 pesos.
Un dos seus proxectos era crear unha biblioteca pública no seu pobo natal.
Ata o estalido da guerra civil española tivo unha gran actividade apoiando a organización de asociacións agrarias no seu partido xudicial, e a creación de cooperativas de crédito, de produción e consumo. Construíron un edificio para a Sociedad Agraria de Cristiñade, que funcionou como lugar de reunión e escola; na parroquia de Guláns, axudou economicamente a creación duunha biblioteca. Tamén financiou a construcción do edificio da Sociedad Agraria de Padróns e axudou a edificar a "Casa del Pueblo" de Ponteareas.
En 1946 esta entidade desaparece ao fusionarse co "Centro Renovación de Puenteareas".

Consello de Galiza
AE-AR-ConGa · Entidade colectiva · 1944-11-15

O Consello de Galiza foi un organismo político fundado en 1944 en Montevideo por catro diputados galeguistas no exilio, Castelao, Suárez Picallo, Alonso Ríos e Elpidio Villaverde.
Creouse oficialmente en Montevideo (Uruguai), porque as condicións políticas, que nese intre acontecían na Arxentina, non eran as axeitadas. Mais, en realidade, constituíse en Bos Aires, na casa do galeguista Manuel Puente.
O contexto da súa creación encádrase na última fase da II Guerra Mundial, na que aparece clara a hexemonía aliada. O derrubamento do réximes fascistas conlevaba tamén, con toda probabilidade, a caída de franquismo e a reinstauración da III República. Polo tanto, era preciso que as nacións periféricas do estado español elaborasen unha estratexia axeitada para a nova coxuntura que se presentaba. O goberno vasco reconstituírase en1942 en Estados Unidos, dirixido por José Antonio Aguirre, e en Londres creárase xa en 1940 o Consell Nacional Catalá, rexentado por Carles Pi Sunyer. Nesta coxuntura José Antonio Aguirre escribiulle unha carta a Castelao o 2 de marzo de1944, na que o animaba para constituír unha institución poltíca de Galiza no exilio, que representase a vontade do pobo galego.
Castelao trasladouse en maio de 1944 a Montevideo, onde residía Lois Tobío, avogado experto en dereito e diplomacia, para consultar con él o artellamento xurídico do futuro Consello, como un corpo de dirección política, integrado por catro diputados galeguistas para defender como fideicomisarios a vontade política de Galiza, expresada nas últimas eleccións republicanas e no plebiscito do estatuto galego, celebrado o 29 de xuño de 1936. Esta institución sería a salvagarda da vontade democrática, republicana e autonomista do pobo galego. O Consello equiparaba políticamente aos galegos cos vascos e cataláns para asinar a nivel de tres Gobernos o pacto de Galeuzca.

Coro galego Brétemas e Raiolas
AE-AR-CorBre · Entidade colectiva · 1953-06-09. Non existe na actualidade.

Esta asociación cultural e artística foi fundada por un grupo de mozos galegos, emigrados na Arxentina, "empurrados pola saudade e polo amor á Terra-Nai con afinidade vocacional polo folclore galego".
Creado este coro de música galega dedicábase fundamentalmente a actuar nos diversos actos recreativos e culturais organizados polas entidades galegas asentadas na Arxentina, na radio e noutras asociacións de emigrantes.
Este grupo folclórico tivo a súa sede durante moitos anos nas instalacións do "Centro Betanzos" de Buenos Aires.
Un dos seus máis destacados socios e secretario xeral foi, durante moitos anos, Xoán Santos.

AE-AR-CorRo · Entidade colectiva · 1939-03-30 ata 1963, ano no que se integra no "Centro Pontevedrés" de Buenos Aires.

Esta sociedade cultural e artística foi creada por emigrantes galegos na Arxentina, para participar na homenaxe que a colectividade galega de Bos Aires lle fixo nese ano a Rosalía de Castro, con motivo do centenario do seu nacimento, celebrando un gran festival o día 24 de xullo no Teatro Avenida.
Esta asociación continúa no seu labor en defensa da cultura e a arte galega ata xaneiro de 1963 en que aproba a súa integración no "Centro Pontevedrés".

Coral galega Os Rumorosos
AE-AR-CorRu · Entidade colectiva · 1933-00-00. Non existe na actualidade

Esta agrupación artística foi creada por emigrantes galegos residentes na capital arxentina. Reúnense para ensaiar e organizar actuacións de música popular galega.
En xullo 1939 destaca pola súa actuación no festival na homenaxe que a colectividade galega de Bos Aires lle fai a Rosalía de Castro, con motivo do centenario do seu nacimento, no Teatro Avenida.
Esta entidade edita nos anos 30 a revista "Alalá", voceiro social.

Coral Terra a Nosa
AE-AR-CorTer · Entidade colectiva · 1946-11-01. Non existe na actualidade.

Este grupo coral foi creado en novembro de 1946 polo "Centro Orensano de Buenos Aires" coa intención de defender e espallar a cultura e a música galega na Arxentina, participando coas súas actuacións nas festas da coletividade galega.

Cruzados de Santiago Apóstol
AE-AR-Cruz · Entidade colectiva · anos 30 do pasado século. Non existe na actualidade.

Esta entidade cultural e relixiosa, ten como fin primordial difundir a tradición española do culto ao Apóstolo Santiago, así como a súa influencia na historia de España e de Galicia.

Conxunto artístico galego Breogán
AE-AR-CxBre · Entidade colectiva · 1967-03-31. Non existe na actualidade

Esta agrupación recreativa e cultural foi fundada por socios do Centro Gallego de Buenos Aires. A súa directiva fundacional estaba integrada por: Eduardo Sánchez Millares, como presidente; secretario, Higinio Espósito e Manuel García como tesoureiro.
Organiza numerosas actividades culturais para a colectividade galega asentada na capital arxentina.

AE-AR-ESMCom · Entidade colectiva · 1910-09-11 ata a actualidade

En 1910 un grupo de 128 españoles residentes en Comodoro Rivadavia, liderados por D. Vicente Gómez, fundan unha institución civil con fins solidarios baixo a denominación de "Asociación Española de Socorros Mutuos de Comodoro Rivadavia", da que foi o primeiro presidente D. Toribio Larrea.
Esta sociedade recreativa e cultural nun primeiro momento, foi recoñecida legalmente o 26 de febreiro de 1914, centrando os seus esforzos en conseguir un servicio sanitario gratuíto para os asociados, pero non será ata o ano 1954 cando inauguren as obras do sanatorio da entidade.
No ano 1974 crean un departamento de aforro e empréstimo coa finalidade de crear un fondo de axuda mutua.
Na actualidade contan cun moderno sanatorio onde reciben atención todos os seus asociados e demais persoas da cidade de Comodoro Rivadavia, ademais de seguir organizando numerosas actividades culturais e recreativas.

AE-AR-ESMCoro · Entidade colectiva · 1901-07-07 ata a actualidade

Esta asociación foi fundada por un grupo de emigrantes españois residentes na localidade arxentina de Coronel Dorrego, liderados por Tomás Villacampo, quen foi o seu primeiro presidente, José A. Mayo, Julián e Ricardo Arrizabalaga, José M. Tejería e Alfredo Piquero entre outros.
Centrou as súas actividades na confraternidade dos seus asociados e descendentes, fomentando a cultura española e as súas tradicións e chegaron a construír o Teatro Español da cidade. Teñen tamén fins de axuda mutua para os seus socios.

AE-AR-FAE · Entidade colectiva · 1920. Non existe na actualidade.

Esta entidade federativa foi creada para lograr a unión das numerosas sociedades de emigrantes españois existentes na república arxentina. Xuntos poderían axudar e xestionar mellor todos os problemas que lle xurdisen as distintas entidades para acadar os seus obxectivos e beneficiar aos seus socios.
En 1922, 118 destas sociedades formaban parte da citada federación.
Cada ano celebraban un congreso no que se discutía a súa política común e se tomaban decisións de cara a mellora dos emigrantes españois no país.

AE-AR-FEst · Entidade colectiva · 1915-02-28 ata 1943-10-23, ano da súa fusión coa "Unión Estradense", dando lugar a unha nova entidade, o "Centro cultural del partido de la Estrada"

Esta sociedade de emigrantes estradenses residentes en Bos Aires, foi fundada coa finalidade de conseguir fondos para a construción dun edificio na vila da Estrada, que sería a sede da Federación agraria da Estrada. Ademais tiñan como obxectivo prioritario loitar a prol do agrarismo e da instrución na súa terra natal. Entre os seus promotores estaban os agraristas Francisco Miguens Rey, presidente social en varios períodos, José Verde Limeses, José M. Abraira e Andrés Camiño.
En 1919 conseguen construír un edificio na rúa Lima, da capital bonaerense, onde se radicou a súa sede social, que contaba con varias oficiñas para xestionar unha bolsa de traballo que ofertar aos socios, ademais dun consultorio xurídico en caso de necesidade. Crea tamén unha escola nocturna para os socios e unha biblioteca social.
Organizaba diversas actividades para conseguir fondos que enviar á súa terra natal para a construción ou mantemento das escolas creadas na súa vila; tamén para axudar economicamente a diversas causas agraristas e anticaciquís, na defensa do campesiñado.
En 1922, prepara un gran festival artístico e danzante a beneficio da casa-escola que se está a construír na parroquia de Loimil (A Estrada). Na década dos anos 20 mandan a súa terra diversas axudas económicas para a construción e mantemento das escolas de Olives, Paradela-Barbude, Arnois, ademais da xa citada de Loimil..
En 1920, promoven a publicación dun voceiro social baixo o título de "La Libertad".
O 23 de outubro de 1943 apróbase a fusión das sociedades "Federación agraria de la Estrada" e "Unión Estrandese", creando unha nova entidade baixo a denominación "Centro cultural del partido de la Estrada".

AE-AR-FRE · Entidade colectiva · 1906. Non existe na actualidade

Esta federación foi creada para coordinar os centros republicanos españois existentes en Arxentina, Uruguai, Paraguai, Porto Rico, Chile e Cuba.
Tiña como voceiro social un xornal titulado "El Republicano Español"

AE-AR-FRTeo · Entidade colectiva · 1909-11-26. Non existe na actualidade.

Esta federación acolle ás sociedades de emigrantes naturais das parroquias de Luou, Calo, Cacheiras, Recesende e de Oza, todos eles residentes de Bos Aires. Defende posturas agraristas e a prol da instrución de Galicia, apoiando dende Arxentina, económica e moralmente, as actividades dos sindicatos agrarios da súa terra natal.
Entre os seus fundadores podemos destacar a José M. Iglesias, primeiro presidente social; Manuel Lueiro, Manuel Liñares, Avelino Sixto, José López e Jacinto Rodríguez, entre outros.
En 1911 editan o boletín oficial da entidade baixo o nome de "Teo"; nas seguintes décadas, tamén financiou as publicacións "El Eco de Teo", "Hércules" e "Unión de Teo y Vedra".

AE-AR-FSE · Entidade colectiva · 1962 ata a actualidade.

Esta entidade foi creada en 1962, ano no que concurriron varias efemérides hispanas en Bos Aires, (como a celebración duns xogos florais creados por Gerardo Diego e a participación do buque español "Canarias" nas celebracións do 150º aniversario da Revolución de Mayo), que exaltaron o ánimo patriota de numerosas sociedades de emigrantes españois residentes na Arxentina.
Integraron esta nova entidade as seguintes institucións: Centro Región Leonesa, Riojano Español, Numancia, Navarro, Astur Argentino, Madrid, Archipiélgao Canario, Ávila, Círculo de Aragón, Hogar Andaluz, Cangas de Narcea, Asturiano de Lanues, Instituto Argentino Hispánico, Villaviciosa y su concejo, Zamorano, Burgalés, Montañés, Hogar Asturiano, Salamanca, Maragato, El Micalet, Cruzados de Santiago Apóstol, Juventud Siero y Noreña, Asociación Laredana, Heraldo de Asturias y Agrupación Covadonga. Anos máis tarde se irán incorporando outros centros como o "Centro Galicia" ou o "Hogar Gallego para Ancianos", sendo na actualidade socios 57 sociedades españolas.
Un dos seus máis destacados presidentes e promotor da creación da Federación foi Donato Aumente Flórez.
Tivo un papel destacado na celebración na Arxentina do Vº Centenario do descubrimento de América en 1992.

AE-AR-FSG · Entidade colectiva · 1921 ata a actualidade.

Esta Federación foi creada no ano 1921, pero en 1929 un grupo de sociedades descontentas coa actuación política seguida nese momento abandonan a entidade, e aparecen dúas novas sociedades que se denominarán "Federación de Sociedades Gallegas en la República Argentina" e "Federación de Sociedades Gallegas Agrarias y Culturales". En outubro de 1936, estas dúas sociedades volven a fusionarse baixo o nome de "Federación de Sociedades Gallegas de la República Argentina".
En novembro de 1936, tras a fusión integran esta federación as seguintes sociedades galegas:
"Unión del Partido de Lalín", "Residentes del Partido de Riobarba", "Cultural del Partido de Negreira", "El Despertar de Palas de Rey", "Cultural El Pino", "Sociedad del Ayuntamiento de Castroverde", "Unión Comunal de Pol", "Mutualista y Cultural de Rianjo", "Unión Comunal de Catoira", "Mutualista y Cultural de Rairiz de Veiga", "Hijos del Ayuntamiento de Gomesende", "Unión Parroquias Unidas del Distrito de Porriño", "Hijos de San Salvador de Budiño", "Agraria y Oficios varios de Moraña", "Hijos de Prevediños", "Comité Puenteareano", "Sociedad Cultural y Agraria de Poyo", "Hijos de Silleda", "Centro Protección Agraria del Distrito de Salceda", "Hijos del Ayuntamiento de Meaño", "Unión Provincial Orensana", "Pro-Escuelas de Bandeira", "Unión Agraria y Cultural del Ayuntamiento de Palas de Rey", "Hijos del Ayuntamiento de Santa Comba", "Centro Guitiriz Villa de Parga", "Asociación del Ayuntamiento de Meira", "Nativos del Ayuntamiento de Cambados", "P. y C. de los Residentes de Trazo", "Cultural Nogueira de Ramuín", "Sociedad de Cospeito", "Unión Estradense", "Unión Quiroguesa", "Pro-Escuelas Unidos de Sarria", "Hijos del Ayuntamiento de Poyo", "San Lorenzo Ayuntamientos Unidos de Barbadanes y Toen", "Hijos del Ayuntamiento de Boiro".
Dende a súa fundación realizaron sempre unha actividade de difusión da cultura e das tradicións galegas e unha permanente asistencia e atención a todos os problemas da emigración e pola súa tribuna pasaron destacadas figuras da colectividade galega, exiliados da Guerra Civil española e residentes arxentinos. Esta entidade foi unha firme defensora da República española e da autonomía de Galicia e aínda no ano 58, o seu secretario xeral, Antonio Alonso Pérez, asina unha declaración reafirmando a posición republicana e democrática da Federación que nese momento conta con 55 sociedades, con máis de 20.000 galegos/asociados residentes na Arxentina.
Entre os promotores da fusión e creación dunha única federación que englobase a todas as sociedades galegas podemos destacar personalidades como Antonio Alonso Pérez, Manuel Domínguez, Manuel Puente, Constantino Sa, Ramón Silva, etc. A súa directiva fundacional estaba integrada por: como presidente, Angel Martínez Castro; tesoureiro, Ramón Villaverde; vogais: Venancio Oubiña, José Barreiro, Bonifacio Botana, Anselmo Balladares, Juan González, Domingo Zondón e Antonio Fernández
No ano 1939 organizan un Comité de Axuda al Frente Popular Español, denominado "Central Gallega" a prol das víctimas da guerra civil española e en defensa da causa republicana.
Xa rematada a guerra, celebra un congreso en 1940, onde se aproba entre outros temas a creación da editorial "Galicia", promotora da publicación de numerosas obras en galego que non se podían editar na nosa comunidade durante o franquismo.
A Federación convértese no principal ámbito de actuación dos intelectuais exiliados e difusor do pensamento progresista español e galego. Actúan nas súas filas Alfonso Castelao, Arturo Cuadrado, Luis Seoane, Lorenzo Varela, Laxeiro, Ramón de Valenzuela Otero, María Victoria Villaverde e moitos máis. Manténse a publicación do seu xornal "Galicia".
A FSG apoiou a loita pola autonomía galega e por unha democratización da vida política en toda España. En canto á Arxentina, dedícase á defensa da situación dos emigrados, moitos dos cales viven nunha situación precaria, vítimas dos problemas económicos deste país.
Na actualidade organiza numerosas actividades recreativas e culturais: celebracións do aniversario fundacional, do Día das Letras Galegas, Día de Galicia, romarías conmemorativas de festas galegas, o nadal e o aninovo.
En 2005 foron un dos promotores da creación dun Museo da Emigración Galega.

AE-AR-FuXN · Entidade colectiva · 1984-06-23 ata a actualidade

Esta sociedade cultural e artística foi creada por Diego Alvarez (primeiro presidente da etidade), Carlos Fernández, Carlos M. López e Juan Carlos Vila, destacados persoeiros na colectividade galega emigrada en Bos Aires.
Segundo os seus estatutos, os obxectivos fundacionais foron, ademais de servir de vínculo de unión entre os nativos das provincias galegas, investigar e difundir a cultura galega en todas as súas manifestacións; ditar cursos, conferencias, charlas, debates, congresos e seminarios en ámbitos específicos; coordinar obradoiros literarios, de pintura, escultura, teatro ou fotografía; organizar espectáculos musicais e de danza galega: mostras de pintura, escultura, fotografía, ou calquera outra expresión cultural que se relacione co pobo galego; xerar actividades de investigación da cultura galega, acordando bolsas de estudo para investigadores; editar libros, revistas, e publicacións, realizar programas de radio, cine ou televisión; fomentar e organizar servicios de turismo de carácter cultural, etc.
Entre as súas múltiples actividades culturais destaca a celebración do Día da Patria Galega, e do Día das Letras Galegas, cun concerto anual "Galicia Sempre" e con actuacións dos seus diferentes grupos artísticos: un grupo de bailes tradicionais, grupo de cantareiras, grupo de música tradicional e un grupo de música folk-celta.
Nos anos 90 publica como voceiro social a revista "Xa. Revista de Cultura Gallega ".

Grupo Nós de Bos Aires
AE-AR-GNos · Entidade colectiva · 1945 ata a actualidade.

Esta sociedade cultural e cun marcado carácter galeguista, foi fundada por destacados membros da colectividade galega asentada en Bos Aires como Manuel Puente, presidente fundacional, Valentín Fernández, Perfecto López, Valeriano Saco, Alfonso Fernández Prol, Daniel Calzado, José S. Rodríguez, Antonio Alvarez, José Reboreda, Santos Blanco, Antonio Baltar, Benito Cupeiro, Emilio Pita, Rodolfo Prada, Luis Guede, José Iglesias, Daniel Nogueira, Moisés Da Presa, Manuel Martínez Lamela, Eduardo Sánchez Millares, Jesús Varela Sánchez e Segundo Pampillón.
Os principios que deron orixe á súa fundación foron a defensa do acervo histórico, lingüístico, patriótico, social e autonómico de Galicia na Arxentina. Declaran que a única ideoloxía concreta é a prosperidade e benestar de Galicia e dos seus fillos.
Os postulados que proclaman en 1981 (ratificados en 1992) son: "1. defensa da lingua galega coa opción do bilingüismo en castelán; 2. propiciar o coñecemento profundo da realidade autonómica e colaborar na solución de todo o referente á súa problemática social, económica, política e cultural; 3. acción coordinada para influir nos órganos de poder de cara a promover solucións permanentes e de fondo no problema migratorio; 4. contribuir a espertar unha conciencia viva da ciudadanía galega e dun espírito activo, crítico e de participación de todos os estamentos da estructura política, socioeconómica e cultural do país; 5. apoiar ós que en Galicia, coa súa acción, cumpran con estes principios".
En 1996 comeza a editar o xornal "Correo de Galicia. Del "Grupo Nós" de Buenos Aires", voceiro da colectividade e desta entidade.

Hijos del ayuntamiento de Boiro
AE-AR-HABoi · Entidade colectiva · 1931-09-21 ata a actualidade

O 20 de setembro de 1931 os emigrantes naturais do concello de Boiro residentes en Arxentina fundan unha entidade co nome de "Sociedad Hijos de Parroquias Unidas del Ayuntamiento de Boiro". Entre os fundadores destacan José Saavedra, presidente fundacional, José Sánchez, José López, Francisco Piñeiro, Benigno Sánchez, José R. González, Juan Lorenzo, Joaquín Quintana, Manuel Castizo, Francisco Filgueira, Ramón Cespón e Benigno del Río.
Dende a súa creación a entidade manda doazóns de cartos para construír unha escola, que finalmente se inagurou na parroquia do Saltiño e que manterán durante uns anos. No seu labor de difusión da educación e a cultura, en marzo de 1936 da a coñecer o proxecto de crear unha biblioteca circulante para achegar a lectura a todos os veciños do seu concello natal; os socios aproban tamén a creación dun fondo exclusivo para a compra de material escolar e libros de estudo para os fillos dos asociados.
Un dos seus principais obxectivos foi manter unha sociedade democrática e republicana que loitase pola unión de todos os galegos en Arxentina. Dende os seus inicios estivo adherida á Federación de sociedades gallegas de la república Argentina, destacando na súa contribución ás axudas á República durante a guerra civil. No ano 37, organiza un gran acto no mes de xuño en homenaxe a Basilio Alvarez, paisano seu e dous anos máis tarde crean o "Comité de Ayuda al Frente Popular Español", adherido á "Central Gallega" da Federación, para recadar fondos que enviar a España en axuda das vítimas da guerra civil. Xa rematada ésta, no ano 1942 organiza unha subscrición pro-axuda aos presos de Boiro e orfos de guerra deste concello. A comisión está integrada polos veciños residentes en Bos Aires: Ramón Rebollido, Juan Somoza, José Mª Tubío, José Ugía e Inocencio Lago.
En 1946, a entidade cambia de finalidades e declárase como unha sociedade recreativa, instrutiva, de auxilio mutuo e beneficencia. Entre os seus obxectivos destacan: "a acción recreativa e cultural: fomentar a unión de todos os residentes do concello de Boiro na república arxentina; difundir a cultura galega entre os emigrantes e os seus descendentes co fin de espertar o interese dos mesmos; manter vivos os costumes galegos; contribuír a mellorar a vellez dos nosos emigrantes que están a pasar necesidades".
Actualmente celebra diversas festas como a de aniversario, festa de San Ramón, celebración do Día de Galicia, etc. Tamén organiza actividades culturais con outras sociedades da colectividade: cursos de gaita, pandeireta, de danza, cursos de cerámica e cociña. Realiza ademais exposicións, concursos culturais e actividades deportivas: conta con dous equipos de fútbol e de voleibol.
Destaca tamén por unha "constante acción social atendendo as necesidades de galegos, especialmente os de Boiro, dando alimentos, remedios, asistencia médica, etc. Xestiona pensións e documentación de forma gratuíta aos necesitados e asesora aos seus socios sobre o tipo de axudas do goberno español e da Xunta".

Hijos del ayuntamiento de Carnota
AE-AR-HACar · Entidade colectiva · 1934-09-01 ata 1953, ano no que se integran en "Unión Muradana"

Esta sociedade, recreativa e mutualista, foi fundada por un grupo de emigrantes galegos, naturais do concello de Carnota, residentes na Arxentina. Fernando Siaba, foi un dos seus fundadores.
Nos anos 40 edita como voceiro social a publicación "Vida Carnotana".
No ano 1953 integránse na "Unión Muradana", da que forman parte todas as sociedades de residentes do partido xudicial de Muros en Bos Aires.

AE-AR-HAPSon · Entidade colectiva · 1918-04-6 ata a actualidade

Esta sociedade foi creada a partir das reunións da Sociedad recreativa "Juventud Unida del ayuntamiento del Puerto del Son". O 6 de abril de 1918 un grupo de sonenses, liderados por Juan Pérez (primeiro presidente social), Joaquín Santos e Rafael Enríquez, residentes en Avellaneda, coa intención de fundar unha institución destiñada a unir e protexer ás familias dos seus asociados.
Creouse para poder desenvolver actividades sociais, culturais, recreativas e deportivas.
No ano 1925 mercan coa súa homónima de Montevideo, un terreo para construir un edificio que funcionará como escola financiada pola entidade. Tamén teñen en proxecto construir un cimeterio na vila de Porto do Son cun custo aproximado de 25.000 pesetas.

AE-AR-HAPe · Entidade colectiva · 1919-12-28 ata 1940, ano no que se fusiona co "Centro Villamarín", constituíndo unha nova entidade baixo o nome de "Centro Villamarín - Perojano"

Esta entidade foi creada polos emigrantes naturais do concello ourensán da Peroxa residentes en Bos Aires. Entre os seus fins destaca a fundación dunha escola laica na Peroxa "para que reciban democrática instrucción los hijos de nuestros hermanos", axudar na protección aos recén chegados e dar cobertura e axuda económica aos socios necesitados.
A súa directiva fundacional estaba constituída polos seguintes membros: presidente, Antonio Montouto; vicepresidente, Isabelino Varela; secretario, Delfín Vázquez; prosecretario, Francisco Rodríguez; tesoureiro, Camilo Moure; protesoureiro, Enrique Fernández; contador, Manuel R. López; subcontadores, Frnacisco Rodríguez e 6 vogais.
En 1922 organiza un gran festival artístico e un baile familiar a beneficio da esola laica que desexan fundar na Peroxa pero da que non temos noticias sobre a súa creación.
En 1928 mandan unha doazón de 1.000 pesos para a continuación dunha estrada no seu concello natal.
En 1940, os socios aproban en asemblea xeral a fusión deste centro co "Centro Villamarín", formando unha nova entidade chamada "Centro Villamarín-Perojano".

AE-AR-HAraVP · Entidade colectiva · 1990-06-13 ata a actualidade.

Esta sociedade é froito da fusión das sociedades "Hijos de Arantey en Buenos Aires", fundada en 1952, e o "Centro Villamarín Perojano", creado en 1940.
Esta sociedade ten obxectivos mutuais, culturais e recreativos. Una das súas finalidades, recollidas nos estatutos, é o desenvolvemento da cultura galega a través da divulgación das súas tradicións e o folclore.
A directiva fundacional estaba formada polos seguintes membros: presidente, Alfredo Carlos Peña; vicepresidente, José Díaz; secretario, José Fernández; prosecretario, Adelino Viloria; tesoureiro, Manuel González; protesoureiro, Jesús Alvarez; secretario de actas, Francisco Fontaiña e vogais: José Blanco, Angel Souto, Arturo Blanco e José Sestelo.
Organiza actividades culturais como a organización de cursos de gaita e percusión, cursos de computación, debuxo etc. e actividades recreativas coa celebración de festas de camaradería, as festas patronais de San Roque, ou o Día de Galicia.

AE-AR-HEMen · Entidade colectiva · [1923] ata a actualidade.

En 1918 a "Sociedad española de socorros mutuos de Mendoza" defendeu a idea, ante a colectividade española residente na cidade, da necesidade de crear un hospital para atender a todos os emigrantes españois enfermos que residiran na zona.
Creouse entonces unha "Comisión pro-hospital" integrada polos presidentes y secretarios de todas as asociación españolas de Mendoza, e presidida por Rito Baquero, presidente da sociedade de socorros mutuos. Esta comisión foi o xerme da creación en 1923 da "Sociedad española de beneficencia y mutualidad" que tiña como finalidade prioritaria a construción do sanatorio.
Uns meses despois, Balbino Arizu, rico bodeguero español instalado alí, consegue, coa axuda doutros comerciantes españois a cantidade de 125.000 pesos destinados á construción do hospital. O Sr. Escorihuela, tamén bodegueiro español, doou o terreno onde se erixiu o centro médico.
A colectividade participou activamente na consecución dos fondos precisos e en 1939 foi inaugurado o Hospital español, que aínda hoxe segue funcionando como centro hospitalario e médico.

AE-AR-HMas · Entidade colectiva · 1915-05-16, na actualidade non existe pero non coñecemos a data da súa disolución

Esta sociedade foi fundada por un grupo de emigrantes galegos, naturais do concello de Maside e residentes en Bos Aires. Un dos seus promotores e primeiro presidente foi Cándido Fernández. Foi creada con fins mutualistas e de axuda ao seu concello natal na medida das súas posibilidades.
Xa en 1924 os seus socios aprobaron a adquisición dun terreo en Maside co obxeto de que comenzasen os traballos para construír unha escola graduada; pero no ano seguinte, por problemas internos, aproban nunha asambleia a súa disolución e que os fondos sociais fosen doados ao seu concello natal para realizar melloras no seu pobo.
No ano 1928 aparece a noticia en varios xornais da refundación desta entidade e comézase a construción en Maside do primeiro pavillón-escola, financiado dende Arxentina.
En febreiro de 1934 fusiónase coa sociedade "Centro Cultural y Recreativo Masidense" e en outubro de 1935 nomea un delegado ante a "Comisión Pro-unión de los residentes del Partido de Carballino" para tratar unha posible fusión de todas as sociedades de emigrantes naturais deste partido xudicial, que fructificará en 1936 coa fundación dunha nova entidade co mesmo nome, integrada ademais pola "Sociedad del Distrito de Carballino", "Residentes de Lobanes y sus contornos" e o "Círculo Daconés".
Tras o estalido da guerra civil española, é unha das sociedades galegas que envían varias remesas de roupa e produtos alimentarios para os defensores da república española.
En 1959 publican a revista "Maside" como voceiro social.

Hijos centro cultural Neira de Jusá
AE-AR-HNei · Entidade colectiva · 1932 ata 1943, ano no que se integra no Centro Lucense de Bos Aires.

Esta asociación recreativa e cultural foi fundada en 1932 por un grupo de emigrantes galegos naturais do concello lucense de Baralla, que ata o ano 1970 tiña esta denominación. Desaparece en 1942 integrado no Centro Lucense de Bos Aires.

Hijos de Ois de ayuda mutua
AE-AR-HOis · Entidade colectiva · 1914-12-20. Actualmente está integrada na Asociación Casa Coirós

Esta sociedade foi fundada por un grupo de emigrantes naturais da parroquia de Santa María de Ois, do concello de Coirós, que residían en Bos Aires.
En 1906 uníranse con outros conveciños para fundar a sociedade “Hijos del Ayuntamiento de Coirós residentes en Buenos Aires”.
Por disensións no funcionamento da entidade, o grupo de socios naturais da citada parroquia decide separarse e fundar unha nova, en decembro de 1914, coa finalidade principal de crear escolas na súa terra natal e a axuda mutua entre os socios.
Entre os seus fundadores podemos citar a Matías García, un dos principais promotores da sociedade, Antonio López, primeiro presidente da entidade, Antonio Rodríguez, José Santos Brañas, Manuel Pérez, Juan Pato Rodríguez, Benito Gen, Andrés Barral, Salvador González, Pedro Guerra, José Valiño, José Carro, Manuel Tomé, Ramón Carro, José Rivera Valiño, José Figueroa, Francisco Barrós, Domingo Pato e Juan María Rodríguez.
En 1920, fanlles un chamamento na prensa aos veciños de Ois para que colaboren na construción das dúas escolas de ensino primario que querían implantar alí, que desexaban que estivesen provistas do material pedagóxico máis moderno. Crean unha delegación na súa vila natal que se encargaría das xestións necesarias para levar a cabo o proxecto.
Teñen como lema social «la instrucción es la base de la familia, del bienestar y la felicidad».
En 1933, inauguran o edificio escolar no lugar de Fontelo. Este edificio será alugado ao concello e, cos cartos conseguidos, financian o seu mantemento.

AE-AR-HPLa · Entidade colectiva · 1908-08-07 ata 1982-07-25, data na que se fusiona con outras entidades de emigrantes do Deza, formando o Centro Lalín

A orixe desta sociedade está no ano 1904, data na que os naturais do partido xudicial de Lalín, residentes en Arxentina, se uniron para construír un cemiterio na súa localidade natal; este cemiterio foi entregado máis tarde ao concello, xa que era o único que existía na zona con características modernas.
Desta agrupación de veciños é froito a sociedade "Hijos del Partido de Lalín", que naceu oficialmente o 7 de agosto de 1908, coa pretensión de cubrir outras necesidades que había no pobo. Para facer máis extensiva a súa actuación, a sociedade creou varias subcomisións no pobo de Avellaneda, en Villa Urquiza, e noutros países como Uruguai e Cuba, onde tamén existía unha ampla colonia de lalinenses e así unir esforzos.
A construción dun hospital-casa-asilo na vila de Lalín foi un proxecto moi ambicioso que rematou en fracaso pola escasa axuda que atoparon no propio Lalín. Dous anos máis tarde, reconverteron o edificio, construído pola sociedade, nunha escola e granxa agrícola experimental.

O 25 de xullo de 1982, e despois dunha vida societaria do máis intensa, vinculada aos problemas tanto da súa terra natal (entre outros, financia a construción dun monumento adicado á memoria do aviador Joaquín Loriga e tamén ao científico Ramón Aller; entrega de doazóns ás viúvas e aos seus fillos durante a guerra civil, etc.) como dos seus compatriotas emigrantes con menos posibles, deciden fusionarse coas sociedades de "Hijos de Silleda" (1908), "Unión del Partido de Lalín" (1921) e "Hijos del Ayuntamiento de Golada y sus contornos" (1930). Créase unha unha nova sociedade denominada "Centro Lalín de Buenos Aires" para aglutinar a todos os emigrantes da comarca do Deza e poder así sobrevivir ante as dificultades que se presentan na actualidade como a idade avanzada dos socios e a grave crise económica que se está a vivir na Arxentina.

Hijos del partido judicial de Noya
AE-AR-HPNoia · Entidade colectiva · 1931-05-10 ata 1986, ano no que se fusiona co "Centro del ayuntamiento de Rianxo", pasando a denominarse "Centro Noya - Rianxo"

Esta sociedade foi creada polos emigrantes naturais do partido xudicial de Noia, residentes na Arxentina, cunha finalide instrutiva, cultural e recreativa
Entre os seus fundadores destacan Pedro Vilariño, primeiro presidente social, Avelino Blanco, Eduardo Sánchez, Manuel Patiño, Robustiano Cisneros, Juan Martínez, Manuel Agrelo, Juan Juanatey, Jesús Romarís, Domingo Fernández, Eduardo Rodríguez, Ventura García, José Vilariño, Antonio Seijas e Ramón Villanueva, entre outros.
En 1986 aproban a súa fusión co "Centro del Ayuntamiento de Rianxo", pasando a denominarse "Centro Noya - Rianxo".

AE-AR-HVil · Entidade colectiva · 1914-06-06 ata 1918

Fúndase en 1914 co nome de SOCIEDAD DE SOCORROS MUTUOS HIJOS DEL PARTIDO DE VILLALBA. Muda de nome en asamblea xeral o ano 1918 por CENTRO VILLALBÉS.

Esta asociación de emigrantes galegos naturais do partido xudicial de Vilalba, residentes en Bos Aires foi fundada o 6 de xuño de 1914 coa finalidade de socorrer aos seus socios en caso de enfermidade ou por falta de traballo, axudando na súa repatriación. É tamén unha sociedade recreativa donde os seus socios se reunían para recordar a súa terra e as súas romarías.
Coa chegada da República en España se declaran partidarios do novo sistema político e en 1937 tras o estoupido da guerra civil organizan unha agrupación de axuda ao goberno
español, cos seguintes fins: "propender al apoyo moral y material del gobierno legítimo de España, que defiende la libertad y soberanía del pueblo contra la invasión de las hordas fascistas, que pretenden convertirlo en una colonia italo-germana" ("Galicia", nº 523).

Asociación Hijos de Zas
AE-AR-HZas · Entidade colectiva · 1923-02-01 ata a actualidade

Esta sociedade integrada polos emigrantes naturais do concello de Zas, residentes na Arxentina, foi creada con fins mutualistas, para dar axudas económicas aos máis necesitados ou asistencia médica e tamén manter a cultura galega.
A súa directiva fundacional estivo formada por Francisco Miranda, como presidente; vicepresidente, José Mourelle; secretario, Manuel Mouro; tesoureiro, Ovidio Esmorís; e como vogais: José Mª Mouro, Constantino Amigo, Ramón Moreira, José Blanco Silva, Francisco Ferreiro, Manuel Mourelle, José Espasandín, Alejandro Ríos, Francisco Rojo, Francisco Mallón, Manuel Espasandín e Francisco Pose.
Nos anos 50 cambia as súas prioridades e pasa a ser unha asociación con fins recreativos e culturais recollidos no Artigo 1 dos seus Estatutos: "a) Servir de vínculo entre los residentes de Zas en la Argentina; b) ser instrumento de sociabilidad y cultura entre todas las personas que compartan su obra; c) fomentar la beneficencia, de acuerdo con las posibilidades de la asociación; d) organizar actos recreativos, culturales y deportivos".
Conta con sede social propia na rúa Suárez da capital bonaerense, inaugurada en 1997, onde se reúnen todos os socios e veciños: contan con salón de festas, sala de reunión, buffet e biblioteca. Ademais dispón dun campo recreativo en Quilmes, onde celebra as súas festas e demáis actividades recreativas como bailes, banquetes, etc.