Esta entidade comarcal foi fundada o 1 de setembro de 1912 polos naturais do val lucense de Lemus residentes na Habana co obxectivo prioritario de socorrer as necesidades dos socios e fomentar a fraternidade entre eles; tamén desexaban procurar para a súa terra natal a creación de escolas, estradas, ferrocarrís, camiños veciñais e outras melloras.
Os socios fundadores, ademais de membos da primeira Xunta Directiva foron: Manuel Díaz y Díaz, José Vázquez, Manuel Losada Pérez, Camilo Somoza López, José González Fernández, José M. Rueda Rodríguez, Alfredo Rodríguez Rodríguez, José González Fernández, Reinaldo González Fernández, David Alvarado García, Salvador Novoa Rodríguez, Benigno Quiroga Dapena, Cándido Gómez Moure, e Antonio Boirán Martínez.
No ano 1918 forman parte do "Comité Pro-Valle de Lemus" que o día 5 de novembro convocou unha xuntanza para organizar unha gran festa-baile coa intención de recadar fondos para os damnificados no incendio que asolara esta comarca galega. Xa en 1922 acordan crear unha casa-escola en Monforte e 1923 aproban o envío de axuda económica que lles solicitaron os seus paisanos de Valverde, no concello de Monforte, para o sostemento dos gastos da escola que xa está a funcionar nesta aldea.
No ano 1935 construíron o seu propio Panteón Social no cemiterio Colón da cidade da Habana.
Dende o ano 1994 é presidente da entidade Eladio Manuel Vázquez Nieto, fillo e sobriño dos fundadores.
A súa data de constitución foi o 5 de xaneiro de 1992, e practicamente todas as sociedades galegas existentes hoxe en Cuba forman parte desta sociedade.
As súas actividades na cidade da Habana céntranse na atención xurídica e informativa ao emigrante que acude ás súas oficiñas para solicitar pensións, trámite de axudas para alimentos, mediciñas, etc. Teñen ademais constituída unha comisión para visitar enfermos e valorar as súas necesidades. Como actividades culturais destaca a súa colaboración en programas de radio e organización de ciclos de cine e de conferencias.
Sociedade fundada na Habana polos emigrantes da comarca de Ferrol o 14 de xuño de 1909; o xerme desta entidade é a creación da agrupación "Juventud Ferrolana" o ano 1908 para participar nos actos programados con motivo da visita do buque-escola "Nautilus".
En xullo do ano seguinte reúnense nos salóns do Centro Gallego, baixo a presidencia interina de Adelardo Novo, un numeroso grupo de ferroláns e naturais dos concellos de Serantes, Narón, Neda, Valdoviño, Moeche e San Sadurniño que acordan constituír a "Sociedad de Instrucción, Recreo y Beneficencia Ferrol y su Comarca". Destes ferroláns alí reunidos, saíron os primeiros directivos fundacionais: Dr. Fontenla Leal, José García, Juan Domínguez, Angel Campos, José Fernández, Francisco Castro, Amador Freire Galdo e Andrés Luaces. Ángel Velo Filgueira foi o seu primeiro presidente, Adelardo Novo vicepresidente e Guillermo Cedrón secretario.
O seu obxectivo principal era facer desaparecer o analfabetismo nos lugares das zonas referidas e establecer varios premios en metálico para os gandeiros que acudisen ao concurso de gando que anualmente se celebraba en Ferrol polas festas na honra do marqués de Amboage.
A súa actividade a prol do ensino relanzaríase tras a chegada de Cedrón Gómez á presidencia da entidade en xaneiro de 1911; durante esta etapa, crean varias delegacións en diferentes localidades da illa, como Sagua ou Batabanó. Como forma de financiación e tamén de hermanamento dos socios organizaban bailes, verbenas e veladas teatrais, como as representacións no teatro Politeama.
O 5 de xuño de 1923 foi inaugurada a escola de Moeche, construída pola Sociedade.
Outra das súas iniciativas foi a edición do "Boletín de Ferrol y su Comarca", como órgano oficial da sociedade. O primeiro número desta publicación sae á luz en febreiro de 1911 e con periodicidade variable, mantense polo menos ata maio de 1912, cando se interrompe pola publicación da revista "Pro-Galicia". Outra iniciativa foi a creación dun órgano de expresión propio das sociedades galegas de instrución como "Labor Gallega", que aparece en decembro de 1913 dirixida polo ferrolán Juan Vicente Martínez Quenlle.
Esta entidade participou nas campañas de reivindicación do Comité Antiforal de Teis e do Comité Redencionista, colaborou económicamente no sostén da Real Academia Gallega e fixo varias doazóns á agrupación musical ferrolá "Airiños da miña Terra" entre outras actividades na súa terra natal.
En 1952 inauguran no Cemiterio "Colón" o panteón da Sociedade.
O seu actual presidente é Domingo Regueiro Regueiro e moitas das súas actividades están centradas na consecución de axudas para os socios máis necesitados.
Creada o 24 de abril de 1911 na cidade da Habana polos naturais do Vilanova de Lourenzá residentes na illa de Cuba cunha finalidade instrutiva. Realizaron ao longo dos anos o seu labor de fomentar a instrución na súa terra natal coa construción de catro escolas nas parroquias de San Xurxo, Santo Tomé, San Adriano e Vilanova, respectivamente, ás que dotaron económicamente para o seu mantemento, compra de libros, etc.
A Xunta Directiva fundacional estaba presidida por Pedro Rodríguez Pérez e composta ademáis por: vicepresidente, Pascual Aenlle y Aguiar; secretario, Pedro Ron Sánchez; vicesecretario, Carlos Rodríguez Pérez e tesoureiro, Angel Fernández Sanjurjo.
Esta entidade de instrución y beneficencia foi fundada o 25 de xuño de 1921 polos naturais do concello de Cedeira que emigraran á cidade da Habana. O seu fin primordial foi o de axudar aos seus paisanos na terra natal a construír unha escola para fomentar a instrución dende a pedagoxía moderna. Os seus esforzos van tamén encamiñados na procura da unión entre os seus connaturais residentes na illa de Cuba.
O vicepresidente da entidade, Manuel Rodríguez López, fixo entrega dun préstamo de cen pesos e doou o solar gratuitamente para facer a Casa-Escola de Piñeiro. En 1925, con motivo da colocación da primeira pedra do edificio escolar, organizan un festival para o cal recadan fondos entre os membros da sociedade. A inauguración do novo centro tivo lugar en 1927.
A súa primeira Directiva estivo integrada por: Juan Pego Martínez, como presidente; vicepresidente, Manuel Rodríguez López; secretario, Enrique García Fraguela; vicesecretario, José Piñón Crego; tesoureiro, Manuel García Sanjurjo; vicetesoureiro, Feliciano Muíño Fraguela; vocais: José Aneiros Casal, José Gundín Piñón, Juan López, Faustino Pegueiras Barro, Manuel Villadóniga Rodríguez, Antonio Freire Rey, José Candales Rey, Eduardo Couto, Victoriano Pernas Pérez, Antonio Pernas Pérez, Francisco Martínez García, Vicente Peñón Crego, Paulino Díaz García, José Pita.
Sociedade fundada na Habana en 1908 polos naturais do concello de Cerdido, emigrantes en Cuba, baixo o nome de "Pila Ancha", coa finalidade prioritaria de fomentar a instrución na súa terra natal e o facilitar a unión entre os seus asociados, organizando festas e un banquete anual.
En Galicia financiou a construción e o mantemento de dous planteis escolares de ensino primario, nas parroquias de San Antonio do Barqueiro e de San Martiño de Cerdido; estes edificios eran arrendados ao concello de Cerdido, coa condición de que instalasen alí as aulas para os nenos e nenas da zona. Esa cota era dedicada á conservación dos edificios, axudas pecuniarias para os alumnos e como pensións para os seus socios carentes de recursos.
O seu presidente actual é Calixto R. García Díaz.
No outono de 1868, un pequeno grupo de españois xuntáronse nun pequeno local do 151 Bowery Street en Manhattan, para crear la Sociedad Española de Socorros Mutuos (Centro Español-Spanish Benevolent Society). Os fundadores, que procedían de diferentes partes de España, quixeron formar unha sociedade onde os emigrantes recén chegados puideran atopar o apoio da colonia española xa asentada na cidade.
Este centro foi creado co obxectivo principal de “promover, fomentar y difundir el espíritu de fraternidad y solidaridad entre españoles e hispano-americanos residentes en el país”. Nos primeiros anos axuda aos emigrantes españois necesitados dándolles manutención, aloxamiento, servizo médico e funerario, funcionando ademais como un centro de reunión para os socios. Aínda hoxe, cunha circunstancias moi diferentes, a entidade segue mantendo o seu compromiso de axudar a todos aqueles españois que chegan a Nova York.
O Centro segue mantendo o legado dos seus fundadores e organiza exposicións de arte, bailes folclóricos, concertos de música, presentacións de libros e películas, conferencias, mostras gastronómicas, e outros eventos que conservan e difunden a cultura e historia de España en Nueva York. Colabora en moitas destas actividades con outras entidades hispanas na cidade como o "Círculo Español" ou con institucións como o Consulado ou o Instituto Cervantes. Participa en destacados eventos como o Desfile de la Hispanidad en outubro, e recuperou a celebración da festa do apóstolo Santiago.
Situada na Calle 14, entre a séptima e octava avenidas, a sede da asociación converteuse na última pegada dun dos enclaves españois máis paradigmáticos da cidade, coñecido popularmente como a “Litle Spain”.
A Asociación Española de Beneficiencia é unha institución altruísta fundada na cidade de Guatemala pola colectividade española alí asentada. En 1866, Melitón Luxán, Encargado de Negocios da raíña Isabel II, foi un dos promotores e fundador desta institución. O seu primeiro presidente foi D. Pío Benito e os asociados pagaban un peso como cota mensual.
Os seus principais obxectivos foron e son: “realizar accións de axuda dirixidas aos españois sen recursos; promover a relación dos españois recén chegados ao país coas persoas ou entidades que poidan axudarlles a conseguir a súa adaptación ao medio social guatemalteco e impulsar plans de axuda mutua; promover a cultura e o deporte español, fortalecer programas de saúde como loitar contra enfermidades raras, etc.”.
A Bene, como é coñecida popularmente, construíu o Panteón Español no Cementerio General. E en 1925 estableceu o primeiro local social para a asociación.
O 12 de outubro de 1963 inaugura a primeira sede do seu Sanatorio Nuestra Señora del Pilar, na avenida Simeón Cañas, que en 1981, trasládase a zona 15 da capital de Guatemala. Foi creado co obxecto de prestar servizos de saúde personalizados que permitan dar benestar e a mellor atención profesional aos pacientes. Conta con persoal altamente capacitado e cualificado, cun corpo médico de 600 médicos especialistas, o último en tecnoloxía avanzada e capacidade para 115 camas. Este hospital é un dos máis importantes do país, con modernas instalacións médicas.
En 1974 inaugura o Club Centro Español, como lugar de recreación e encontro dos españois e amigos que poden disfrutar das súas instalacións deportivas e sociais como o restaurante “El pimentón”.
Na actualidade a entidade conta con preto de 8.000 socios e leva a cabo un labor solidario moi destacado na sociedade guatemalteca. Ademais de manter a 44 pensionados, colabora coa Municipalidade de maneira periódica con xornadas de saúde que se organizan en beneficio dos veciños, facilitando consultas médicas e medicamentos de forma gratuíta.
Ten numerosas distincións do goberno español e guatemalteco, como a Corbata de la Orden de Isabel La Católica ou a Medalla de Emigración, outorgada en 2016, con motivo do seu 150º aniversario fundacional.
Esta sociedade foi fundada polos emigrantes naturais do concello coruñés da Baña residentes na Habana. A súa directiva fundacional estivo formada por Jacinto Rodríguez Recarey, presidente; José Suárez Ramos, vicepresidente; José Vilas Recarey, como secretario; Manuel Mallón, vicesecretario; Manuel Agra Rodríguez, tesoureiro e Manuel Cardeso Rey, vicetesoureiro, entre outros.
No seu primeiro regulamento social de 1916 figuran como fins prioritarios da sociedade: «fomentar la amistad entre todos los hijos de la comarca, aumentar y propagar la enseñanza, construyendo a este efecto una casa-escuela para ser dedicada a la instrucción elemental superior y de comercio, artes y oficios y, por último, implantar y fomentar las industrias rurales y granjas agrícolas».
Financian a construción dunha casa-escola na parroquia de San Vicente da Baña, escola que chamarían «Colegio Cuba» en homenaxe ao seu país de acollida. Non coñecemos o ano da súa inauguración pero sabemos da súa existencia o ano 1921, cando ten lugar un ciclo de conferencias, unha delas impartida polo xornalista José Baña Pose, tamén emigrante en Cuba. En agosto de 1931, nun pleno do concello da Baña, dáse lectura dun escrito desta entidade que ofrece o arrendamento do edificio escolar ao non poder soportar os gastos ocasionados polo sostemento do dito colexio. En 1933, o colexio Cuba pasa a ser unha escola nacional sostida polo concello.
As actividades da sociedade centraríanse a partir dos anos 30 nas finalidades benéficas e de axuda mutua entre os seus socios. En 1954, en acta da xunta directiva, informan do agradecemento do secretario do concello da Baña pola cesión gratuíta duns terreos, propiedade da entidade habaneira, e que debían servir para construír alí a casa consistorial, un grupo escolar e un centro primario de hixiene rural. Pero este proxecto, que saibamos, non chegou a bo fin.
Co obxectivo de reunir á comunidade española residente no país e incentivar a cultura e as tradicións hispana, un grupo de españois residentes en Santo Domingo, entre os cales podemos destacar a Américo Lugo, Santiago Bustamante e Joaquín Fernández de Gamboa, entre outros, deciden reunirse para facer unha entidade que lles servira de referencia coa súa patria.
Con este ideal, reúnense por primeira vez o 12 de xuño de 1917, na casa de Luis Baquero Alonso. Unha semana despois, volven xuntarse no colexio “Divina Pastora” dos Padres Capuchinos e quedou designada unha comisión xestora para a creación dos estatutos da Casa de España.
O 1 de xullo de 1917 celebran unha terceira sesión, na que se constitúe oficialmente a nova entidade, que terá como obxectivos:
difundir o espíritu español; estreitar os lazos entre españois, dominicanos e outras colectividades estranxeiras no país; desenvolver os intereses materiais da colonia; fomentar a cultura en todos os aspectos; beneficencia, e auxilio para os socios; e organizar actividades recreativas.
A primeira directiva estivo presidida por Domingo Hernández, como vicepresidente, Jesús Cobián, Bnejamín Portela Álvarez como secretario e luis Baquero Alonso como tesoureiro; como vogais: José Lebrón Álvrez, Francisco González Flores, Perfecto Quintillá, Santiago Bustamante e Antonio Fernández.
Crea unha biblioteca “Cervantes” a través da que organiza numerosos actos de divulgación cultural como conferencias, certámenes literarios, exposicións de artes plásticas, representacións de bailes folclóricos, así como a celebración de festas rexionais e o fomento de actividades deportivas, coas que a Casa de España logrou na súa historia manter vivos os lazos de unión con España. Tamén patrocinou diversoso programas de saúde e de beneficencia, brindando asistencia a toda a sociedade dominicana.
Esta entidade é na actualidade un club social privado dedicado a promover a gastronomía e costumes españois na República Dominicana. O seu obxectivo principal é acoller e ser centro das reunións para españois e os seus descendentes, así como dominicanos identificados coa cultura de España.
Contan con modernas instalacións deportivas, áreas de esparcimento, un restaurante e unha taberna onde se pode degustar aas delicias da mellor cociña española.
Esta sociedade foi fundada na cidade da Habana por un grupo de emigrantes da comarca da Terra Chá (Lugo) que eran naturais dos concellos de Vilalba, Trasparga, Xermade, Muras, Cospeito e Abadín.
Entre os seus fundadores podemos citar a Manuel Arias, Juan Iglesias, Benigno Paz, Francisco Fernández, Crisanto Leal, Lucas Tenreiro, Aniceto González, Clemente Teniente, Ramón Ladra, Francisco Naveiro, Cosme Sacido, Antonio Paz, Agustín López, P. Vicente Vázquez, Manuel Villares, Jesús Castro, Eduardo Bello, Ramón Hermida, Manuel Seijido, Pedro Castro, Jesús Naseiro, Rosendo Iglesias, Andrés Pena, Francisco Otero, Pedro Castelo, Manuel Eumil, Santiago Prieto, José Hermida, Jesús Leal, Jesús Ledo, Ramón Gato, Ramón Carballido, Angel Yáñez, José Soto, Agustín González, Alejo López, Antonio Bello, Domingo Airado, Manuel González, José Castro, Antonio Pardo, Andrés Varela, Aquilino Soto, José María Balsa, Ramón Arias, José María Fernández, Vicente Iglesias, Manuel Bello, Manuel Naveiro, Andrés Sacido, Lorenzo Naveiro, Federico Ladra, Gabriel Ladra, Ramón Eumil, José Paz e Fermín F. Barro.
Foi creada coa finalidade de construír un colexio onde recibirían ensinanza os naturais das parroquias de Santaballa, Mourence, Vilalba, Lanzós, Lousada, Vilapedre, Burgás, Codesido, Gondaísque, Tardade e Distriz, que pertencían en 1907 aos concellos de Vilalba e Xermade.
No ano 1912 aproban en asemblea o inicio das obras de construción dun edificio que funcionaría como escola en Santaballa para todos os nenos e nenas da parroquia. En 1914 envían, a través de Agustín López, presidente da sociedade Unión Villalbesa, de viaxe por Galicia, a cantidade de 5500 pesetas para iniciar os traballos de construción do edificio; nesta tarefa participaron activamente moitos dos veciños.
Para axilizar as obras organizan unha comisión en Santaballa encargada de vixiar os traballos e o funcionamento das escolas; esta comisión estaba formada por Benito Prieto e Domingo Pérez e acabou convertida nunha delegación da Sociedade co mesmo nome e que aínda existe na actualidade.
En 1915, no lugar de Barreiro, inauguran outro edificio escolar, no que os veciños axudaron coa doazón das vigas e co carrexo da pedra necesaria.
Os edificios da súa propiedade foron sostidos economicamente dende a Habana ata a chegada da República, cando pasan a titularidade municipal.
No ano 1953 a Liga Santaballesa cambia os seus estatutos e pasa a ser unha sociedade de beneficencia e protección mutua, fins que segue a ter na actualidade.
Esta entidade foi creada na cidade de Florida (Uruguai), por un pequeño grupo de vinteún emigrantes españois coa finalidade de fundar unha asociación de socorros mutuos. Xa na primeira reunión manifestan a súa preocupación por acceder a unha asistencia médica e lograr un lugar onde poder sepultar aos seus compatriotas.
O 8 de diciembre de 1878 resolven que debía estar integrada por emigrantes e descendentes de españois, aprobando o seu estatuto social, no que se chamaban Asociación española de Socorros Mutuos de Florida.
A partir dese momento comezan as súas actividades sociais, ofrecendo servizos médicos e medicamentos aos seus socios. Ademais, mantiveron vinculacións con España, chegando a colaborar economicamente para axudas de inundacións e outras catástrofes puntuais. Colabora tamén en proxectos na súa cidade de acollida como a creación de: Escuela Pública No.1, para nenas “Artigas”, do Colegio Nuestra Señora del Huerto (privado), da Alianza Francesa e a construción do Monumento a la Libertad que se colocou na Plaza Asamblea.
Co aporte dos asociados, mercaron un terreo no barrio “Prado Español” onde construíron unha glorieta, na que celebraba romarías a partir de 1885. Tamén adquiriu tres parcelas no cemiterio local onde erixiu un panteón. En anos posteriores compraron un edificio que converteron na súa sede social, con varios locais comerciais que alugaba para obter ingresos cos que financiar as súas actividades benéficas.
En 1985, esta asociación debeu adaptarse ás normas legais uruguais en materia mutual, e non podendo manter a asistencia sanitaria, transfórmase nunha sociedade cultural, recreativa e social. Pasa así a dnominarse “Asociación española cultural, recreativa y social de Florida”, e aparece como continuadora da antiga sociedade de socorros mutuos. Agora os seus fins están centrados nas actividades sociais e culturais, para a afirmación e difusión dos valores culturais hispano-uruguaios. A prioridade neste intre foi a reconstrución da súa sede social, que actualmente conta con dous amplios salóns, patios con fontes, churrasqueira, secretaría, sala de sesións e biblioteca.
É membro activo na Federación de Instituciones Españolas en el Uruguay (FIEU) e centro colaborador da galeguidade, por designación da Xunta de Galicia.
Esta sociedade de instrución e socorros mutuos foi creada na cidade da Habana por iniciativa dun grupo de emigrantes naturais do concello ourensán de Coles residentes en Cuba.
Destacan entre os seus fundadores, nomeados anos despois presidentes de honra da entidade, Preciosa Vázquez, Ramón González, Ramón Varela Novoa, José Rivero, Antonio Fernández e Constantino Añel.
A súa primeira directiva estivo formada por Manuel García Vázquez, como presidente; vicepresidente, José Otero; tesoureiro, José Rivero; vicetesoureiro, Antonio Cintas; secretario, Gerardo González; e vicesecretario, Aquilino Requejo.
Dende a súa creación, as súas actividades estaban centradas en ofrecer servizos mutualistas aos socios e conseguir cartos para poder financiar a construción dunha escola laica no seu concello natal. No Regulamento de 1912 aparece como fin principal o de favorecer ao obreiro ourensán procurándolle medios e facilidades para a súa mellora.
En Galicia, no ano 1911, a Sociedad Agraria de Coles, falta de recursos económicos para rematar o edificio que estaba facendo na súa localidade, ponse en contacto coa entidade habaneira, á que ofrece os terreos e parte do edificio xa construído, para continuar coas obras e así establecer nun breve prazo a escola. Desde Cuba aceptan o ofrecemento e aproban o presuposto para o remate do edificio, que funcionará como escola mixta.
Houbo moitas disensións entre ambas as entidades, pois a sociedade de agricultores pretendía que unha parte do edificio se convertese no seu local social, mentres os emigrados de Cuba querían, que fose unicamente escola para os nenos/as da parroquia. Finalmente, foi inaugurado como centro educativo o 26 de novembro de 1913, baixo o nome de Colexio «La Luz». Desde esa data a sociedade cubana ocupouse de enviar regularmente cartos para o seu mantemento.
En 1917, na memoria anual da entidade aparece reflectido este labor e destácase que o colexio conta con 105 alumnos/as. En 1920 dótano dunha nova aula onde se impartían clases de corte e confección para as nenas.
Esta sociedade mantivo unha ampla actividade a prol da instrución en Galicia; pertenceu dende 1912 ao Comité Representativo de las Sociedades Gallegas de Instrucción de Cuba.
Na actualidade segue existindo con finalidade recreativa e mutualista.
A sociedade "Puentedeume y su partido judicial" foi creada na cidade da Habana o 8 de octubre de 1911, polos veciños deste concello coruñés residentes na Habana, coa finalidade de prestar auxilio aos seus asociados nos casos de enfermidade, carencia de recursos ou de traballo, e por inutilidade física e organizar actos de recreo, non só para lecer dos socios senón tamén para recadar fondos co propósito de dar cumprimento aos fins sociais.
No ano 1920 fundouse a sociedade "Naturales de Puentedeume y su partido" por un grupo de socios disidentes desta entidade, que querían centrar a súa finalidade en actividades recreativas e de tipo benéfico. A directiva fundacional foi constituída por: presidente, Juan José Roberes; vicepresidente, Emilio Varela; secretario, Juan Fraga; vicesecretario, Ramón Anca; tesoureiro, Celestino Veiga; vicetesoureiro, José A. Lourido; vocais: Francisco Anca, Ramón Tenreiro, José Varela, Eduardo Piñeiro, Juan Vázquez, Antonio Porta, Nicolás Pardo, Manuel Vázquez. Os seus obxetivos estaban relacionados con actividades recreativas e de tipo benéfico.
Actualmente ambas sociedades constitúen unha soa e desde 1997 está presidida por José Francisco Borges López.
A entidade forma parte da "Federación de Sociedades Españolas de Cuba" (FSEC), da "Federación de Sociedades Gallegas de Cuba" (FSGC) y da "Coordinadora de las Sociedades Comarcales en Cuba".
Na cidade da Habana fúndase esta sociedade o 9 de setembro de 1923, por iniciativa dos emigrantes de Ribadavia alí residentes, co obxectivo de crear escolas na súa vila natal. O seu primer presidente foi Manuel Mariño.
O 18 de xaneiro de 1966 esta sociedade toma a decisión de fusionarse coa sociedade "Unión Orensana" debido a falla de recursos económicos e o descenso de asociados.
Esta entidade foi creada en Villa del Cerro (barrio de Montevideo) por un grupo de emigrantes galegos, naturais do concello coruñés de Porto do Son, residentes na capital uruguaia. Foi creado con finalidades instrutivas e recreativas, aínda que primaron as segundas, aínda que non esqueceron a axuda mutua entre os socios e benéficas en casos de necesidade ou catástrofes na súa terra natal (como axudas para as vítimas de naufraxios, etc.)
Nos seus estatutos que datan de 1930 aparecen como finalidades as seguintes: “Art. 2 - Su objeto es: Tratar de unir a todos los nacidos y a aquellos que se hallen vinculados por lazos familiares a los nativos de dicho ayuntamiento para ayudarse mutuamente, siendo ésta la base fundamental: la mutua protección, teniendo como fines secundarios la instrucción y el recreo.
Art. 3 - Haciendo efectiva su finalidad de mutua protección, esta asociación ayudará pecuniariamente a los socios en los casos de enfermedad o fallecimiento, no pudiendo gastar más de treinta pesos como maximun de lso fondos sociales
Art. 4 - Como instructiva, creará una escuela diurna y nosturna cuando los fondos sociales lo permitan, en el radio donde esté instalado el local social; como recreativa, organizará bailes y veladas y otras fiestas de carácter social, para lo cual propenderá a la formación de un cuedro filo-dramático de aficionados entre sus asociados
Art. 5 - En caso de fallecimiento de un socio que no tuviere deudos en el país, este será velado en el local social, y la Comisión Directiva, estará obligada a correr con los trámites correspondientes hasta darle sepultura, no pudiendo disponer para el efeco con más recursos que los que establece el artículo 3
Art. 6 - Sus principales fines son:
a) proteger a todo el que emigre del ayuntamiento antedicho, facilitándole datos con respecto al trabajo o proporcionárselo si fuera posible
b) cooperar a su bienestar en todo lo que sea posible, siempre que su conducta y buen comportamiento lo hagan acreedor a ello”(…).
Os seus estatutos foron reformados no ano 38, potenciando a axuda mutua entre os asociados. Actualmente priman as actividades recreativas e culturais.
No ano 1925 merca unha casa que converte na súa sede social, situada en Villa del Cerro, barrio industrial no que traballan e viven a maioría dos seus socios. Consta de dous salóns, un na planta baixa, provisto de cantina, cociña e un amplio “parrillero” onde se preparan as comidas dos numerosos banquetes que organiza a sociedade. Na planta alta conta cun espacioso salón de festas. Posúe unha grande e surtida biblioteca.
Ademais de organizar festas (celebración do día da Virxe do Carme, Día das letras Galegas ou o Día de Galicia) con bailes e banquetes, excursións e romarías, os socios practican tamén diversos deportes, organizando unha "Volta Ciclista al Cerro". Conta cunha agrupación folclórica "Aires de Porto do Son" e un corpo de baile "Airiños do Son", integrados polos socios e que actúan nos diversos actos da colectividade galega no país.
Durante varios anos editou un "Boletín Social Informativo", con carácter trimestral e gratuíto.
Esta asociación cultural foi creada por un grupo de galegos residentes no Uruguai, liderados por Jaime L. Lorenza. A súa finalidade principal era axudar economicamente ao desenvolvemento da cultura galega. Desexaban protexer a cultura da súa terra, pois consideraban que só por medio do máis alto coñecemento cultural, se podería capacitar ao pobo galego para o seu total desenvolvemento económico e político. Envían diversas doazóns aos centros culturais do país.
Na súa fundación colaboraron entidades xa existentes en Uruguai como o "Centro Gallego de Montevideo", que lles deu un gran apoio para lograr os seus obxectivos.
Seguidores do labor realizado polo “Seminario de Estudios Gallegos” e da “Real Academia Galega”, difunden a súa obra tanto en Galicia como en América.
A sú primeira directiva estaba integrada por destacados persoeiros da colectividade: presidente, Jaime L. Lorenza; vicepresidente, Carlos Sánchez Mosquera; secretario, Julio Sigüenza; vicesecretario, Miguel Barros Castro; tesoureiro, Juan José San Román; protesoureiro, Casiano Estévez; e como vogais: Conrado Soler, Ernesto Castro e Juan Deus Prados.
En 1929 comeza editar como voceiro da entidade o boletín "Arazúa".
Esta asociación foi creada por un grupo de descendentes de emigrantes galegos residentes no Uruguai, fillos de galegos que se sentían tanto uruguaios como galegos. Esta idea foi liderada polo profesor Carlos Zubillaga Barrera (primeiro presidente), Raúl Arias Novo e Jorge Diz.
A entidade tiña os seguintes fins, recollidos nos seus estatutos:
"1º) La defensa de los intereses culturales, políticos, económicos y sociales de Galicia, en la lucha por el reconocimiento de su personalidad como pueblo diferenciado
2º) El logro de un total acercamiento de los descedientes de emigrantes gallegos, a través de una acción conjunta destinada a la solució de los problemas de la emigración
3º) La difusión de los valores culturales, sociales y económicos de Galicia y el estímulo de las iniciativas tendientes a su plena valoración
4º) El análisis de la influencia que la emigración gallega ha ejercido en América, destacando el aporte individual y colectivo de los gallegos al surgimiento y consolidación de las naciones del continente
5º) La enseñanza del idioma gallego y su valoración como vehículo de cultura y condición ineludible para el reconocimiento de Galicia como pueblo con características propias
6º) Propender a una estrecha vinculación con las organizaciones galleguistas que actúen en América y Galicia, en especial con la Asociación Argentina de Hijos de Gallegos. Montevideo, julio 1963" .
En 1964 edia o boletín societario "Nós", como voceiro das súas actividades.
Esta sociedade foi fundada na Habana o 8 de xullo de 1957, pola fusión das sociedades "Hijos de Roupar" (creada o 12 de xuño de 1913) e "Progreso de Lousada" (fundada o 30 de xaneiro de 1916), ambas creadas polos veciños das citadas parroquias, do concello de Xermade, residentes na illa de Cuba.
A súa finalidade será proporcionar actos de recreo e esparcimento a beneficio dos seus asociados, practicar a beneficencia mutua e contribuír ao engrandecemento da súa terra natal. A súa primeira Xunta Directiva formárona como presidente, Juan A. Fraguío e no cargo de director, Lázaro Seco y Alonso e na actualidade está presidida por Sara Caridad Roca Argüelles.
Esta sociedade foi fundada polos naturais da parroquia ortigueiresa de Santiago de Mera residentes na illa de Cuba, coa finalidade de «fomentar y propagar la enseñanza gratuita» na súa parroquia natal.
A creación da nova entidade foi promovida por Andrés Castro Rodríguez, que convocou os seus conveciños no seu domicilio. A esta reunión asistiron José Peña López, que será nomeado primeiro presidente, José M.ª Vilela Covelo, Andrés Bouzamayor Fernández, Antonio Alonso Salas, Manuel Villar, Daniel Prada Losada, José María Muíño Vilela, Manuel Prada Losada, Manuel Muíño Vilela, Secundino Alonso Salas, Francisco Rey Rego, todos eles socios fundadores.
O 26 de outubro de 1913, inauguran un centro escolar na súa parroquia, nun edificio alugado con ese fin. A escola contaba con biblioteca e un mestre para uns 40 alumnos. O seu mantemento e o pagamento do soldo do mestre eran sostidos pola entidade cubana.
Non será ata os anos 20 cando consigan os cartos necesarios para a construción dun edificio propio, que foi inaugurado en 1927. Este edificio foi feito nun terreo doado polo presidente da entidade, Andrés Castro Rodríguez.